-
1 anxius
anxĭus, a, um, adj. [v. ango], distressed, solicitous, uneasy, troubled, anxious (as a permanent state of mind).I.Lit.:(α).neque omnes anxii, qui anguntur aliquando, nec qui anxii semper anguntur,
Cic. Tusc. 4, 12, 27; cf.:anxietas and angor.—But frequently momentary' anxiae aegritudines et acerbae,
Cic. Tusc. 4, 15, 34:anxio animo aut sollicito esse,
id. Fin. 2, 17, 55:spiritus anxius,
Vulg. Bar. 3, 1:senes morosi et anxii,
Cic. Sen. 18, 65:Oratio pauperis, cum anxius fuerit,
Vulg. Psa. 101, 1:anxius curis,
Ov. M. 9, 275: mentes, * Hor. C. 3, 21, 17:anxius angor,
Lucr. 3, 993; 6, 1158: anxium habere aliquem, to bring one into trouble, to make anxious or solicitous, Auct. B. Afr. 71; Tac. A. 2, 65.—With gen. animi or mentis:animi anxius,
Sall. J. 55, 4 Cort., where Dietsch reads animo, and Gerl. omits it altogether:anxius mentis,
Albin. 1, 398 (for this gen. v. animus, II. B. 1.).—The object on account of which one is anxious or solicitous is put,In abl.:(β).gloriā ejus,
Liv. 25, 40:omine adverso,
Suet. Vit. 8:venturis,
Luc. 7, 20.—In gen. (diff. from [p. 135] the preced. gen. animi and mentis):(γ).inopiae,
Liv. 21, 48:furti (i. e. ne furtum fiat),
Ov. M. 1, 623:vitae,
id. H. 20, 198:securitatis,
Plin. 15, 18, 20, § 74:potentiae,
Tac. A. 4, 12:sui,
id. H. 3, 38; in acc. vicem, Liv. 8, 35.—With de:(δ).de famā ingenii,
Quint. 11, 1, 50:de successore,
Suet. Calig. 19:de instantibus curis,
Curt. 3, 2; with pro, Plin. Ep. 4, 21.—With ad:(ε).ad eventum alicujus rei,
Luc. 8, 592.—With in and abl.:(ζ).noli anxius esse in divitiis,
Vulg. Eccli. 5, 10.—With ne and an:II.anxius, ne bellum oriatur,
Sall. J. 6, 6:anxius, an obsequium senatūs an studia plebis reperiret,
Tac. A. 14, 13.—Transf.A.In an act. sense, that makes anxious, troubles, awakens solicitude, troublesome:B.curae,
Liv. 1, 56 (cf.:anxius curis,
Ov. M. 9, 275):timor,
Verg. A. 9, 89:accessu propter aculeos anxio,
Plin. 12, 8, 18, § 33.—Prepared with anxious care:elegantia orationis neque morosa neque anxia,
Gell. 15, 7, 3; cf. anxietas, II.—Hence, adv.: anxĭē, anxiously, with anxiety (not in Cic.):aliquid ferre,
Sall. J. 82, 3:auguria quaerere,
Plin. 11, 52, 114, § 273:certare,
Suet. Ner. 23:aliquam prosequi, Justin. 1, 4: loqui,
Gell. 20, 1:anxie doctus,
Macr. S. 5, 18; 7, 7.— Comp.: anxius, Gargil. Mart. p. 395 Mai;and formed by magis: magis anxie,
Sall. ad Caes. Ord. Re Publ. 2 fin. -
2 sollicitus
sollĭcĭtus ( sōlĭcĭtus), a, um, adj. [sollus-cieo; cf. sollicito], thoroughly moved, agitated, disturbed.I.Of physical motion ( poet. and rare).1.As attrib. of motus, restless, unceasing:2.quae sollicito motu carerent, referring to the elements in constant motion, as air, water, etc.,
Lucr. 1, 343: sic igitur penitus qui in ferro'st abditus aër Sollicito motu semper jactatur, i. e. an unceasing air-current within the iron, to explain its attraction by the magnet, id. 6, 1038.—Of the sea agitated by storms:3.ut mare sollicitum stridet,
Verg. G. 4, 262. —Pregn., with the idea of distress (v. II. B.):4.utile sollicitae sidus utrumque rati,
to a ship in distress, Ov. F. 5, 720: sollicitae porro plenaeque sonoribus aures, agitated, vibrating ( by disease), Lucr. 6, 1185:corpus,
Sen. Herc. Fur. 1299.—Sollicitum habere (cf. II. A. and B. infra), = sollicitare:II.omnes sollicitos habui,
kept them busy, on the move, Ter. Heaut. 3, 1, 52 Donat. ad loc.Of mental affections, full of anxiety, excitement, distracted by cares, engaged, troubled, disturbed (opp. quietus).A.Of cares of business; esp. sollicitum habere, to keep busy, engaged (Plaut. and Ter.):B.(clientes) qui neque leges colunt, neque, etc., sollicitos patronos habent,
Plaut. Men. 4, 2, 12 Brix ad loc.;4, 2, 21: quorum negotiis nos absentum sollicitae noctes et dies sumus semper,
id. Stich. 1, 1, 6:hem, tot mea Solius solliciti sunt curā, of servants busy in attending their master,
Ter. Heaut. 1, 1, 77: numquid vis? Py. Ne magis sim pulcer quam sum:ita me mea forma habet sollicitum,
Plaut. Mil. 4, 2, 95; cf.:Hispaniae armis sollicitae,
Sall. H. 1, 48 Dietsch. —Of restlessness from fear, suspense, etc., full of anxiety, agitated, alarmed, solicitous, anxious (opp. securus; freq. and class.): sollicitum habere, to fill with apprehension and fear, keep in anxiety; constr.,1.Absol.:2.in quibus si non erunt insidiae... animus tamen erit sollicitus,
Cic. Phil. 12, 11, 36:diutius videtur velle eos habere sollicitos a quibus se putat diuturnioribus esse molestiis conflictatum,
id. Fam. 6, 13, 3:quae maxime angere atque sollicitam habere vestram aetatem videtur,
id. Sen. 19, 66:sollicitum te habebat cogitatio periculi mei,
id. Fam. 7, 3, 1; so id. Att. 2, 18, 1; id. Sest. 11, 25:initia rerum quae... sollicitam Italiam habebant,
Caes. B. C. 3, 22:cum satis per se ipsum Samnitium bellum et,... sollicitos haberet patres,
Liv. 8, 29, 1:solliciti et incerti rerum suarum Megaram referre signa jubent,
id. 24, 23, 5:sollicitae ac suspensae civitati,
id. 27, 50 med.:quid illis nos sollicitis ac pendentibus animi renuntiare jubetis,
id. 7, 30, 22:sollicitae mentes,
Ov. F 3, 362:pectus,
id. M. 2, 125:mens,
Curt. 4, 13, 2:animi,
Hor. Ep. 1, 5, 18:ego percussorem meum securum ambulare patiar, me sollicito?
Sen. Clem. 1, 9, 4:sollicitus est et incertus sui quem spes aliqua proritat,
id. Ep. 23, 2:ut sollicitus sim cum Saturnus et Mars ex contrario stabunt,
alarmed, id. ib. 88, 14:fertur sollicitas tenuisse deas,
kept them in anxious suspense, Stat. Achill. 2, 338:nunc sollicitam timor anxius angit,
Verg. A. 9, 89.—And opposed to securus and securitas:quid est turpius quam in ipso limine securitatis esse sollicitum?
Sen. Ep. 22, 5:securo nihil est te pejus, eodem Sollicito nihil est te melius,
Mart. 4, 83, 1; so id. 5, 31, 8; Sen. Ep. 124, 19; Quint. 11, 3, 151; Tac. H. 4, 58.—With abl.:3.sollicitam mihi civitatem suspitione, suspensam metu... tradidistis,
Cic. Agr. 1, 8, 23:Sophocles, ancipiti sententiarum eventu diu sollicitus,
Val. Max. 9, 12, 5 ext. —With de:4.sollicitus eram de rebus urbanis,
Cic. Fam. 2, 12, 1:de tuā valetudine,
id. ib. 16, 7, 1:sollicita civitas de Etruriae defectione fuit,
Liv. 27, 21 med.:sollicitum te esse scribis de judicii eventu,
Sen. Ep. 24, 1:desii jam de te esse sollicitus,
id. ib. 82, 1.—With pro:5.ne necesse sit unum sollicitum esse pro pluribus,
Cic. Lael. 13, 45.—With propter: sollicitus propter iniquitatem locorum, Liv. 38, 40, 9; 44, 3, 5 infra.—6.With adverb. acc. vicem, for the fate of:7.sollicito consuli et propter itineris difficultatem et eorum vicem,... nuntius occurrit,
Liv. 44, 3, 5:ut meam quoque, non solum reipublicae vicem videretur sollicitus,
id. 28, 43, 9:clamor undique ab sollicitis vicem imperatoris militibus sublatus,
id. 28, 19, 17.—With gen.:8.non sollicitus futuri, pendet (filius tuus mortuus),
Sen. Cons. Marc. 19, 6.—With dat. (late Lat.):9.ne solliciti sitis animae vestrae, neque corpori vestro,
Vulg. Matt. 6, 25.—With ex:10.ex hoc misera sollicita'st, diem Quia olim in hunc, etc.,
Ter. And. 1, 5, 33:haec turba sollicita ex temerariā regis fiduciā,
Curt. 3, 1, 17.—With ne, like verbs of fearing:11.(mater) sollicita est ne eundem conspiciat, etc.,
Cic. Mur. 41, 88:legati Romanorum circuire urbes, solliciti ne Aetoli partis alicujus animos ad Antiochum avertissent,
apprehensive, Liv. 35, 31, 1:sollicitis populis ne suas operiant terras,
Plin. 11, 29, 35, § 104:sollicitus Solon, ne tacendo parum reipublicae consuleret,
Just. 2, 7, 9; Front. Strat. 1, 1, 6.—With interrog.-clause:C.solliciti erant quo evasura esset res,
Liv. 30, 21 init.:quam sim sollicitus, quidnam futurum sit,
Cic. Att. 8, 6, 3.—In gen., troubled, disturbed, afflicted, grieved; constr. absol., with abl. alone, or with de:D.sollicitus mihi nescio quā re videtur,
Plaut. Merc. 2, 3, 30:neque est consentaneum ullam honestam rem, ne sollicitus sis... deponere,
lest you be troubled by cares, Cic. Lael. 13, 47:vehementer te esse sollicitum et praecipuo quodam dolore angi,
id. Fam. 4, 3, 1:vehementer populum sollicitum fuisse de P. Sullae morte,
id. ib. 9, 10, 3:num eum postea censes anxio animo aut sollicito fuisse,
afflicted by remorse, id. Fin. 2, 17, 55:hoc genus omne Maestum ac sollicitum est cantoris morte Tigelli,
Hor. S. 1, 2, 3.—Excited, passionate (rare):E.qui, ut sint pudici, solliciti tamen et anxii sunt,
Cic. Tusc. 4, 33, 70:atqui sollicitae nuntius hospitae, Suspirare Chloen.. Dicens, etc.,
Hor. C. 3, 7, 9; so, = avidus, with gen. or de ( poet. and post-class.):hominem cuppedinis sollicitum,
Lucr. 5, 46:de regno sollicitus ( = avidus regni potiundi),
Just. 1, 10, 6.—Very careful for, concerned in, punctilious, particular about (post-Aug.; freq.); constr. absol., with de, circa, in, or obj.-inf.:F.ne decet quidem, ubi maxima rerum monumenta versantur, de verbis esse sollicitum,
Quint. 8, 3, 13:de quorum sumus judicio solliciti,
for whose judgment we care, id. 10, 7, 24:dixit Cicero, non se de ingenii famā, sed de fide esse sollicitum,
id. 11, 1, 74:nec sum in hoc sollicitus, dum res ipsa appareat,
id. 8, 4, 15:eloquentia non in verba sollicita,
Sen. Ben. 7, 8, 2:si tamen contingere eloquentia non sollicito potest,
id. Ep. 75, 5:cur abis, non sollicitus prodesse bonis, nocere malis?
id. Hippol. 976; cf.in double sense,
Mart. 4, 83, 2 and 5.—= sollicitatus (v. sollicito; poet.):III.solliciti jaceant terrāque premantur iniquā qui, etc.,
without repose, Ov. Am. 2, 16, 15.Of abstr. and inanim. things.1.In gen., solicitous, mournful, full of or connected with cares and anxiety, anxious, disturbed (class.;2.often approaching the signif. II.): scio quam timida sit ambitio, et quam sollicita sit cupiditas consulatūs,
how full of cares is the desire for the consulship, Cic. Mil. 16, 42:id est proprium civitatis ut sit libera et non sollicita rei cujusque custodia,
i. e. that nobody be disturbed in the quiet possession of his property, id. Off. 2, 22, 78:est enim metus futurae aegritudinis sollicita exspectatio,
id. Tusc. 5, 18, 52:quam sit omnis amor sollicitus et anxius,
fraught with solicitude, id. Att. 2, 24, 1: assentior, sollicitam et periculosam justitiam non esse sapientis, id. Fragm. Rep. ap. Prisc. p. 801 P. (Rep. 3, 27, 39): sollicitam lucem rapuisti Ciceroni, the mournful light, i. e. life, Vell. 2, 66:in sollicito civitatis statu,
Quint. 6, 1, 16:Hermagoras, vir diligentiae nimium sollicitae,
evercareful, id. 3, 11, 22:sollicitum dicendi propositum,
anxiously accurate, id. 11, 1, 32:sollicita parentis diligentia,
earnest care, id. 6, prooem. 1; so id. 6, 12, 16:sollicitae actiones,
carefully elaborated, id. 4, 1, 57: causae sollicitae (opp. securae), [p. 1723] very doubtful cases, i. e. in which there is anxious suspense about the issue, id. 11, 3, 151: captarum (ferarum) sollicita possessio;saepe enim laniant dominos,
Sen. Vit. Beat. 14, 2:maxima quaeque bona sollicita sunt,
id. ib. 17, 4; id. Ep. 14, 18:noctes, id. Ira, 2, 20, 1: tutela,
id. Cons. Marc. 11, 3:sollicitos fecisti, Romule, ludos,
Ov. A. A. 1, 101:quisque, sibi quid sit Utile, sollicitis supputat articulis,
id. P. 2, 3, 18:sollicito carcere dignus eras,
a prison carefully guarded, id. Am. 1, 6, 64:Cressa... sollicito revocavit Thesea filo,
Stat. S. 2, 6, 26:pudor,
Mart. 11, 45, 7:amor,
Ov. H. 19 (18), 196:os,
id. P. 4, 9, 130:frons,
Hor. C. 3, 29, 16:manus,
Ov. Tr. 5, 2, 2:preces,
id. P. 3, 1, 148:prex,
Hor. C. 1, 35, 5:vita,
id. S. 2, 6, 62:lux,
Ov. Tr. 4, 10, 116:senecta,
id. M. 6, 500:libelli,
Mart. 9, 58, 5:saccus,
id. 12, 60 b, 3:fuga,
Ov. Tr. 4, 1, 50:sedes,
id. ib. 4, 1, 85:via,
id. ib. 1, 11, 2:terrae,
id. M. 15, 786.— Hence,= sollicitum habens, that causes distress, distressing, trying:IV.quid magis sollicitum dici potest,
what more distressing fact can be mentioned? Cic. Mil. 2, 5:in quā (tyrannorum) vitā nulla... potest esse fiducia, omnia semper suspecta atque sollicita,
causing alarm, id. Lael. 15, 52:sollicitumque aliquid laetis intervenit,
Ov. M. 7, 454:o mihi sollicitum decus ac suprema voluptas,
Stat. Th. 7, 363; so,opes,
Hor. S. 2, 6, 79:aurum,
Sen. Hippol. 519:pretia,
id. Herc. Fur. 461:timor or metus,
Ov. H. 1, 12; 8, 76; 13, 124; id. P. 3, 2, 12; id. Tr. 3, 11, 10:cura,
id. P. 1, 5, 61; Sen. Thyest. 922:dolor,
Ov. A. A. 3, 374:taedium,
Hor. C. 1, 14, 17:fatum,
Ov. P. 4, 10, 11.Of animals (rare): sollicitum animal (canis) ad nocturnos strepitus, very attentive to, i. e. watchful, Liv. 5, 47, 3; so Ov. M. 11, 599:V.solliciti terrentur equi,
id. F. 6, 741:lepus,
timid, id. ib. 5, 372.Comp.: sollicitior (mostly post-Aug.; for which Cic. has magis sollicitus; v. III. 2. supra) homo, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 18, 3:1.nos circa lites raras sollicitiores,
too particular about, Quint. 7, 1, 43:sollicitior rei familiaris diligentia,
id. 12, 1, 6:innocentiam sollicitiore habituri loco,
Sen. Ben. 3, 13, 1:(pauperes) sollicitiores divitibus,
id. Cons. Helv. 12, 1:quod est sollicitius,
id. Tranq. 1, 15:qui non sollicitior de capitis sui decore sit quam de salute,
id. Brev. Vit. 12, 3:pro vobis sollicitior,
Tac. H. 4, 58.— Sup. (post-Aug. and rare):illorum brevissima ac sollicitissima aetas est,
Sen. Brev. Vit. 16, 1.— Adv.: sollĭcĭtē (post-Aug.).Carefully, punctiliously, anxiously: vestis nec servata, nec sumenda sollicite, Ser. Samm. ap. Sen. Tranq. 1, 5:2.in conviviis lingua sollicite etiam ebriis custodienda est,
Sen. Clem. 1, 26, 2:recitare,
Plin. Ep. 6, 15, 4:exspectatus,
Front. Strat. 3, 12, 1; id. Aquaed. 103:sollicitius et intentius,
Plin. Ep. 1, 4, 2:custodiendus est honor,
id. ib. 1, 19, 4:cavere,
App. Mag. p. 274, 35.— Sup.:urbis curam sollicitissime agere,
Suet. Claud. 18.—With grief, solicitude (class.:sollicito animo): sollicite possidentur,
their possession is connected with solicitude, Sen. Ep. 76, 30:laetus,
Sil. 6, 572.— Sup., Sen. Ep. 93, 12. -
3 cura
I.Trouble (physical or mental), bestowed on something; solicitude, care, attention, pains (syn.: diligentia, opera, studium, labor, etc.; opp. neglegentia, etc.; v. the foll.; very freq. in every per. and species of composition).A.Lit.1.In gen.(α).Ab. sol.: curantes magnā cum curā, Enn. ap. Cic. Div. 1, 48, 107:(β).magnā cum curā ego illum curari volo,
Plaut. Men. 5, 4, 7; cf. id. ib. 5, 4, 9:in aliquā re curam ponere (just before: magnum studi um multamque operam, etc.),
Cic. Off. 1, 6, 19:haec tam acrem curam diligentiamque desiderant,
id. de Or. 3, 48, 184;so with diligentia,
Quint. 10, 1, 86:si utrumque cum curā et studio fecerimus,
id. 10, 7, 29:aliquid cum curā exsequi,
Liv. 39, 41, 6:plus laboris et curae,
Quint. 8, prooem. § 13;so with labor,
id. 2, 2, 10 al.:cura et industria,
Suet. Gram. 21:ut in rem publicam omni cogitatione curāque incumberes,
Cic. Fam. 10, 1, 2;so with cogitatio,
id. ib. 10, 3, 3; id. de Or. 2, 44, 186; and in plur., id. Off. 2, 1, 2;opp. neglegentia,
Quint. 11, 3, 137; 11, 3, 19:non naturam defecisse sed curam,
id. 1, 1, 2;so opp. natura,
id. 1, 2, 4; 2, 8, 5:omni curā vestigare,
Curt. 4, 6, 5:omni curā in aliquid incumbere,
Cic. Fam. 12, 24, 2:omnem curam in siderum cognitione ponere,
id. Div. 1, 42, 93:cura et meditatio accessit,
Tac. Or. 16; cf. id. Agr. 10 et saep.:eo majore curā illam (rem publicam) administrari,
Sall. J. 85, 2:curam praestare,
Suet. Tib. 18:in re unā consumere curam (for which, in foll. verse, laborare),
Hor. S. 2, 4, 48 et saep.: esse cura alicui, to be an object of one's care:cura pii diis sunt et qui coluere coluntur,
Ov. M. 8, 724.—With gen., care, attention, management, administration, charge, a guardianship, concern for a person or thing, etc.:(γ).difficilis rerum alienarum,
Cic. Off. 1, 9, 30; cf.:rerum domesticarum,
Quint. 3, 3, 9:maxima belli,
Cic. Att. 6, 5, 3:agrorum,
Quint. 12, 1, 6:corporis,
id. 1, 11, 15:capillorum,
Suet. Dom. 18:funeris sui,
id. Tib. 51 et saep.:deorum,
Liv. 6, 41, 9:civium,
id. 6, 15, 11:nepotum,
Quint. 4, prooem. §2: magni Caesaris,
Hor. C. 1, 12, 50; Ov. Tr. 5, 7, 37; Sen. Ep. 14, 2 et saep.—With de and abl.:(δ).omnis cura de re publicā,
Cic. Brut. 3, 10:quocum mihi conjuncta cura de publicā re et privatā fuit,
id. Lael. 4, 15:si qua de Pompejo nostro tuendo... cura te attigit,
id. Att. 9, 11, 2, A:gratissima est mihi tua cura de illo mandato,
id. ib. 5, 4, 1.—So with de:curam habere, agere, etc.: de vitā communi omnium curam habere,
Vitr. 1, 2, init.:Romani tamquam de Samnitibus non de se curam agerent,
Liv. 8, 3, 8.—With pro:(ε).omnium non tam pro Aetolis cura erat, quam ne, etc.,
Liv. 27, 30, 5:curam habere pro aliquo,
Veg. 2, 20:curam pro nobis hospitis, uxor, agas,
Ov. H. 15 (16), 302.—Curae (alicui) esse, to be an object of care or attention; to have a care for, take care of, attend to, to be anxious about, bestow pains upon, etc.:(ζ).Caesar pollicitus est, sibi eam rem curae futuram, etc.,
Caes. B. G. 1, 33:haec sibi esse curae,
id. ib. 1, 40:rati sese diis curae esse,
Sall. J. 75, 9:cui salus mea fuit curae,
Cic. Fam. 1, 9, 22; 15, 2, 8; Quint. 3, 8, 45 et saep.:ea tantae mihi curae sunt, ut, etc.,
Cic. Fam. 1, 9, 24:pollicetur sibi magnae curae fore, ut omnia restituerentur,
id. Verr. 2, 4, 33, § 73; cf.:si tibi curae Quantae conveniat,
Hor. Ep. 1, 3, 30:ipsis doctoribus hoc esse curae velim, ut, etc.,
Quint. 2, 4, 5:dumque amor est curae,
Ov. M. 2, 683:ceterum magis vis morbi ingravescens curae erat, terroresque ac prodigia,
Liv. 4, 21, 5:ceterum eo tempore minus ea bella... curae patribus erant, quam expectatio, etc.,
id. 35, 23, 1:in eorum periculis non secus absentes quam praesentes amicos Attico esse curae,
Nep. Att. 12, 5.—With a subject-clause:nonnulli, quibus non fuit curae caelestem inveterare aquam, etc.,
Col. 12, 12, 3; Quint. 7, 1, 4; 9, 3, 74:eligere modo curae sit,
id. 10, 1, 31:mihi erit curae explorare provinciae voluntatem,
Plin. Ep. 7, 10, 2.—With de: de mandatis quod tibi curae fuit, est mihi gratum, Cic. Fil. ap. Cic. Fam. 16, 21, 8:sic recipiunt, Caesari... de augendā meā dignitate curae fore,
Cic. Att. 11, 6, 3; cf. id. Fam. 10, 1, 1, and II. A. fin. infra:de ceteris senatui curae fore,
Sall. J. 26, 1.—In the same sense also,Curae aliquid habere:(η).cohortatus, ut petitionem suam curae haberent,
Sall. C. 21 fin.; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 8, 10;Quint. prooem. § 16: habebo itaque curae, ut te meliorem reddam,
Sen. Ben. 1, 8, 2:ut ille... quid ageret, curae sibi haberet certiorem facere Atticum,
Nep. Att. 20, 4.—Cura est, with subject-clause, solicitude, care, anxiety to do any thing ( poet. and in post-Aug. prose):2.curaque finitimos vincere major erat,
Ov. F. 1, 30:talis amor teneat, nec sit mihi cura mederi,
Verg. E. 8, 89:cura comere capillum fuit,
Sen. Q. N. 1, 17, 7.—In partic., t. t.a.In political lang. (esp. of the post-Aug. per.), the management of state affairs, administration, charge, oversight, command, office:b.magistratus et imperia, postremo omnis cura rerum publicarum minime mihi hac tempestate cupiunda videntur,
Sall. J. 3, 1; so,legionis armandae,
Tac. H. 1, 80:aerarii,
Suet. Aug. 36:annonae,
id. Tib. 8:operum publicorum, viarum, aquarum, etc. (preceded by nova officia),
id. Aug. 37 al. —In the jurists, the management of business for a minor, guardianship, trusteeship (for the more usu. curatio), Dig. 3, 1, 1; 5, 1, 19 et saep.—c.In medic., medical attendance, healing (for curatio), cure:d.aquae, quae sub cutem est,
Cels. 2, 10; Vell. 2, 123; Sil. 6, 551 Drak. et saep.— Plur.:curae aegrescentium,
Macr. S. 7, 4, 6.—Hence, poet.:illa fuit lacrimis ultima cura meis (sc. somnus),
Prop. 1, 3, 46; cf. Cic. Fam. 5, 16, 5.—In agriculture, care, culture, rearing:B.Pelusiacae lentis,
Verg. G. 1, 228:boum,
id. ib. 1, 3.—Meton. (abstr. pro concr.).1.Like the Gr. meletê, a written work, writing (several times in Tac.;2.elsewhere rare): quorum in manus cura nostra venerit,
Tac. A. 4, 11; id. Or. 3; Ov. P. 4, 16, 39. —In plur., Tac. A. 3, 24.—An attendant, guardian, overseer (very rare):II.tertius immundae cura fidelis harae,
i. e. the swine - herd Eumæus, Ov. H. 1, 104: praetorii, Treb. Claud. 14; cf. Ov. Tr. 4, 6, 45; 2, 1.—Anxiety, solicitude, concern, disquiet, trouble, grief, sorrow; syn.: sollicitudo, metus, etc.; cf. phrontis (very freq. in every per. and species of composition).A.In gen.: si quid ego adjuro curamve levasso, quae nunc te coquit, Enn. ap. Cic. Sen. 1, 1:B.animus lassus, curā confectus,
Ter. And. 2, 1, 4:cottidianā curā angere ani mum,
id. Phorm. 1, 3, 8:curae metusque,
Cic. Div. 2, 72, 150: cura et sollicitudo. id. Att. 15, 14, 3; Quint. 8, prooem. § 20;11, 1, 44 et saep.: curas cordis manis,
Lucr. 3, 116:acres cuppedinis,
id. 5, 46:gravi saucia curā (Dido),
Verg. A. 4, 1:atra, Hor C. 3, 1, 40: edaces,
id. ib. 2, 11, 18:vitiosa,
id. ib. 2, 16, 22:sine curā esse,
Cic. Att. 12, 6, 4; 15, 12, 2:quid facerem, curā cruciabar miser,
Plaut. Merc. 2, 1, 23:cura est, negoti quid sit aut quid nuntiet,
I am anxious, my concern is, id. ib. 1, 2, 10; cf.: amica mea quid agat, Cura est, ut valeat, id. Stich. [p. 501] 5, 2, 4:mihi maximae curae est, non de meā quidem vitā, sed me patria sollicitat, etc.,
Cic. Fam. 10, 1, 1.—With pro:quam pro me curam geris,
Verg. A. 12, 48.—With in:nullā in posterum curā,
Tac. H. 3, 55.— Plur.:cur eam rem tam studiose curas, quae tibi multas dabit curas,
Auct. Her. 4, 14, 21:at tibi curarum milia quanta dabit!
Prop. 1, 5, 10.—In partic., the care, pain, or anxiety of love, love ( poet.):2.crescit enim assidue spectando cura puellae,
Prop. 3 (4), 21, 3; cf. Ov. R. Am. 311:tua sub nostro pectore cura,
Prop. 1, 15, 31:et juvenum curas et libera vina referre,
Hor. A. P. 85: hinc illaec primum Veneris dulcedinis in cor Stillavit gutta et successit frigida cura, chilling anxiety for one loved, Lucr. 4, 1060.—Hence,Meton. (abstr. pro concr.), the loved object, the mistress:tua cura, Lycoris,
Verg. E. 10, 22; Prop. 2 (3), 25, 1; 2 (3), 34, 9; Hor. C. 2, 8, 8; Verg. Cir. 75; cf.:puer, mea maxima cura,
id. A. 1, 678; 10, 132:cura deum,
id. ib. 3, 46:raucae, tua cura, palumbes,
id. E. 1, 57 Forbig. ad loc. -
4 sollicito
sollĭcĭto ( sōlĭ-), āvi, ātum, 1, v. a. [sollicitus], to disturb, stir, agitate, move; to distress, harass, make uneasy, vex, solicit, tempt, seduce, attract, induce.I.Lit., to stir, put in lively motion, move violently, disturb, shake, exercise ( poet. and in post-Aug. prose).A.Histri tela manu jacientes sollicitabant, Enn. ap. Macr. S. 6, 3 (Ann. v. 438 Vahl.): myropolas omnes sollicito;B.ubicumque unguentum est, ungor,
keep them busy, Plaut. Cas. 2, 3, 10:nec fas esse, quod sit fundatum perpetuo aevo, sollicitare suis.. ex sedibus,
Lucr. 5, 162:pinnisque repente sollicitant divum nocturno tempore lucos,
id. 4, 1008; 2, 965: teneram ferro sollicitavit humum, stirred, i. e. by the plough, Tib. 1, 7, 30; so,tellurem,
Verg. G. 2, 418:herbae, Quas tellus, nullo sollicitante (i. e. eam) dabat,
Ov. F. 4, 396:remis freta,
Verg. G. 2, 503:spicula dextrā,
id. A. 12, 404:totum tremoribus orbem,
Ov. M. 6, 699:stamina docto Pollice, pregn.,
excite by handling, id. ib. 11, 169 (v. II. B. 1. infra):stomachum vomitu, alvum purgatione,
to move, Cels. 1 praef. fin.: mox, velut aurā sollicitante, provecti longius, as if a breeze were moving us on, Quint. 12, prooem. 2:hic (spiritus naturae), quamdiu non... pellitur, jacet innoxius... ubi illum extrinsecus superveniens causa sollicitat, compellitque et in artum agit, etc.,
stirs up, Sen. Q. N. 6, 18, 2:sollicitavit aquas remis,
Claud. Rapt. Pros. 1, 2:lucus, qui primus anhelis sollicitatur equis,
id. Idyll. 1, 3:seu remige Medo sollicitatur Athos,
id. Ruf. 1, 336:Maenalias feras,
to hunt, Ov. Am. 1, 7, 14:ne salebris sollicitentur apes,
Col. 9, 8, 3.—Of a river:cum Danubius non jam radices nec media montium stringit, sed juga ipsa sollicitat,
Sen. Q. N. 3, 27, 9.—In mal. part., Ov. Am. 3, 7, 74; Mart. 11, 22, 4; 11, 46, 4; Petr. 20, 2.—To produce by stirring, excite, cause to come forth, to arouse, draw out (rare): radices in ipsā arbore sollicitando, by starting roots from the tree (cf. the context), Plin. 17, 13, 21, § 98; cf.:II.sollicitatur id in nobis quod diximus ante semen,
Lucr. 4, 1037.—Trop., = sollicitum facere.A. 1.Of the body (very rare and poet.):2.mala copia Aegrum sollicitat stomachum,
distresses, Hor. S. 2, 2, 43. —Of the mind; constr. with acc. of person, with animum, etc.(α).To fill with apprehension, cause fear, suspense of the mind, and anxiety for the future; and pass., = sollicitum esse, to be distressed, to torment one's self:(β).nunc ibo ut visam, estne id aurum ut condidi, quod me sollicitat miserum plurimis modis,
Plaut. Aul. 1, 1, 26: certo scio, non ut Flamininum sollicitari te, Tite, sic noctesque diesque, Enn. ap. Cic. Sen. 1, 1:jamdudum equidem sentio, suspicio quae te sollicitet,
Plaut. Bacch. 4, 7, 50:sicine me atque illam operā tuā nunc miseros sollicitarier?
Ter. And. 4, 2, 6: egon' id timeo? Ph. Quid te ergo aliud sollicitat? id. Eun. 1, 2, 82; so id. Heaut. 2, 3, 10:aut quid sit id quod sollicitere ad hunc modum?
id. Hec. 4, 4, 54:me autem jam et mare istuc et terra sollicitat,
Cic. Q. Fr. 3, 3, 1:an dubitas quin ea me cura (pro genero et filio) vehementissime sollicitet?
id. Fam. 2, 16, 5:multa sunt quae me sollicitant anguntque,
id. Att. 1, 18, 1:ne cujus metu sollicitaret animos sociorum,
Liv. 45, 28 med.:cum Scipionem exspectatio successoris sollicitaret,
id. 30, 36 fin.:desiderantem quod satis est neque Tumultuosum sollicitat mare, Nec, etc.,
Hor. C. 3, 1, 26; cf. Mart. 7, 54, 2.—With de:de posteris nostris et de illā immortalitate rei publicae sollicitor, quae, etc.,
Cic. Rep. 3, 29, 41.— Hence, like verbs of fearing, with ne, that ( lest):et Quibus nunc sollicitor rebus! ne aut ille alserit, Aut uspiam ceciderit, etc.,
Ter. Ad. 1, 1, 11:sollicitari se simulans, ne in ejus perniciem conspirarent,
Amm. 14, 7, 9.—Also with quod, like verbs of emotion:me illa cura sollicitat angitque vehementer, quod... nihil a te, nihil ex istis locis... affluxit,
Cic. Q. Fr. 3, 3, 1.—More rarely, to grieve, afflict, make wretched:(γ).istuc facinus quod tuom sollicitat animum, id ego feci,
Plaut. Aul. 4, 10, 8:sed erile scelus me sollicitat,
id. Rud. 1, 3, 19: cur meam senectutem hujus sollicito amentiā? why do I make my old age miserable by, etc., Ter. And. 5, 3, 16:haec cura (ob miserum statum rei publicae) sollicitat et hunc meum socium,
Cic. Brut. 97, 331.—With subject-clause:nihil me magis sollicitat quam... non me ridere tecum,
Cic. Fam. 2, 12, 1.—To disturb the rest or repose of a person or community, to trouble, harass, = perturbare:B.quid me quaeris? quid laboras? quid hunc sollicitas?
Plaut. Ep. 5, 2, 15; so,quae roget, ne se sollicitare velis,
Ov. A. A. 1, 484:temeritas et libido et ignavia semper animum excruciant, et semper sollicitant,
Cic. Fin. 1, 16, 50:anxitudo, prona ad luctum et maerens, semperque ipsa se sollicitans,
id. Rep. Fragm. 2, 41, 68:quoniam rebellando saepius nos sollicitant,
Liv. 8, 13, 13:finitimi populi, qui castra, non urbem positam in medio ad sollicitandam omnium pacem crediderant,
to disturb the peace, id. 1, 21, 2:unde neque ille sollicitare quietae civitatis statum possit,
id. 21, 10, 12; so,pacem,
id. 34, 16 fin.:ira Jovis sollicitati prava religione,
id. 1, 31, 8:ea cura quietos (deos) sollicitat,
Verg. A. 4, 380:alium ambitio numquam quieta sollicitat,
Sen. Cons. Polyb. 4 (23), 2:eum non metus sollicitabit,
id. ib. 9 (28), 4: (voluptas) licet alia ex aliis admoveat, quibus totos partesque nostri sollicitet, id. Vit. Beat. 5, 4:et magnum bello sollicitare Jovem,
Ov. F. 5, 40:sollicitatque feros non aequis viribus hostes,
Luc. 4, 665:ut me nutricibus, me aviae educanti, me omnibus qui sollicitare illas aetates solent, praeferret,
Quint. 6, prooem. § 8: sollicitare manes, to disturb the dead by mentioning their names:parce, precor, manes sollicitare meos,
Ov. Tr. 3, 11, 32; cf.:cur ad mentionem defunctorum testamur, memoriam eorum a nobis non sollicitari?
Plin. 28, 2, 5, § 23.—Hence, pregn.:sollicito manes,
I disturb the dead, Ov. M. 6, 699:sollicitare umbras = ciere, citare, in necromancy,
Manil. 1, 93.—Without the idea of distress or uneasiness.1.To stir, rouse, excite, incite ( poet. and in post-Aug. prose):2.unicus est de quo sollicitamur honor,
Ov. F. 6, 10, 76:sollicitatque deas,
id. M. 4, 473:vanis maritum sollicitat precibus,
id. ib. 9, 683:quoque Musarum studium a nocte silenti Sollicitare solet, Claud. VI. Cons. Hon. praef. 12: cupidinem lentum sollicitas,
Hor. C. 4, 13, 6:labris quae poterant ipsum sollicitare Jovem,
Mart. 66, 16:me nova sollicitat, me tangit serior aetas,
Ov. Am. 2, 4, 45:deinde (luxuria) frugalitatem professos sollicitat,
Sen. Ep. 56, 10.—Hence,To attract, to tempt, to invite ( poet. and in post-Aug. prose):III.si quis dotatam uxorem habet, eum hominem sollicitat sopor,
Plaut. Most. 3, 2, 15 Lorenz:nullum sollicitant haec, Flacce, toreumata canem,
Mart. 12, 74, 5:cum, mira specie, feminarum sollicitaret oculos,
Val. Max. 4, 5, 1 ext.:non deest forma quae sollicitet oculos,
Sen. Ep. 88, 7:in his (praediis venalibus) me multa sollicitant,
Plin. Ep. 3, 19, 1:quibuscum delinimentis potest animos omnium sollicitat,
Just. 21, 1, 5:omni studio sollicitatum spe regni,
id. 8, 3, 8:in Graeciam Philippus cum venisset, sollicitatus paucarum civitatum direptione (i. e. spe diripiendi),
id. 9, 1:sollicitati praeda,
id. 23, 1, 10; 2, 13 fin.:te plaga lucida caeli... sollicitet,
Stat. Th. 1, 27:magno praemio sollicitatus,
bribed, Front. Strat. 3, 6, 4.—So, to attract the attention, occupy the mind:ut vix umquam ita sollicitari partibus earum debeamus ut non et summae meminerimus,
Quint. 11, 3, 151.—Transf., to incite one to do something.A. 1.Absol.:2.servum sollicitare verbis, spe promissisque corrumpere, contra dominum armare,
Cic. Deiot. 11, 30:non sollicitabit rursus agrarios?
id. Phil. 7, 6, 18:sollicitant homines imperitos Saxo et Cafo,
id. ib. 10, 10, 22: necare eandem voluit: quaesivit venenum;sollicitavit quos potuit,
id. Cael. 13, 31:Milo... quos ex aere alieno laborare arbitrabatur, sollicitabat,
Caes. B. C. 3, 22: quos ingenti pecuniae spe sollicitaverant vestri (sc. to murder Philip), Curt. 4, 1, 12:ipsam ingentibus sollicitare datis,
Ov. M. 6, 463:pretio sperare sollicitari animos egentium,
Cic. Cat. 4, 8, 17; Liv. 2, 42, 6; Nep. Paus. 3, 6.—So esp. milit. t. t.,= temptare (freq. in the historians), to strive to win over, tempt, instigate, incite to defection, attack, etc.:ad sollicitandas civitates,
Caes. B. G. 7, 63:Germanos Transrhenanos sollicitare dicebantur,
id. ib. 5, 2; so id. B. C. 3, 21; id. B. G. 5, 55; 6, 2; 7, 53;7, 54: servitia urbana sollicitare,
Sall. C. 24 fin.:nobilissimos Hispanos in Italiam ad sollicitandos populares... miserunt,
Liv. 24, 49, 8:vicinos populos haud ambigue sollicitari,
id. 8, 23, 2:ad continendas urbes, quas illinc Eumenes, hinc Romani sollicitabant,
id. 37, 8, 5:num sollicitati animi sociorum ab rege Perseo essent,
id. 42, 19 fin.:omnes sollicitatos legationibus Persei, sed egregie in fide permanere,
id. 42, 26 fin.; so,diu,
id. 31, 5, 8; 40, 57, 2; 41, 23, 7;45, 35, 8: interim qui Persas sollicitarent mittuntur,
Curt. 5, 10, 9; Suet. Oth. 5; id. Ner. 13; id. Tit. 9; Nep. Paus. 3, 6.—With ad and acc.:3.in servis ad hospitem necandum sollicitatis,
Cic. Cael. 21, 51:servum ad venenum dandum,
id. Clu. 16, 47:opifices et servitia ad Lentulum eripiendum,
Sall. C. 50, 1:qui ultro ad transeundum hostes vocabant sollicitabantque,
Liv. 25, 15, 5.—After in:cum milites ad proditionem, amicos ad perniciem meam pecunia sollicitet,
Curt. 4, 11, 1.—With ut: civitates sollicitant [p. 1722] ut in libertate permanere vellent, Caes. B. G. 3, 8:4.se sollicitatum esse ut regnare vellet,
Cic. Fam. 15, 2, 6:missis ad accolas Histri, ut in Italiam irrumperent sollicitandos, Liv 39, 35: Darei litterae quibus Graeci milites sollicitabantur ut regem interficerent,
Curt. 4, 10, 16.—With gen., gerund., and causa:5.comperi legatos Allobrogum tumultus Gallici excitandi causa a P. Lentulo esse sollicitatos,
Cic. Cat. 3, 2, 4.—With in and acc. (post-class.;6.the prevailing constr. in Just.): amicum in adulterium uxoris sollicitatum,
Just. 1, 7, 18:Alexander in Italiam sollicitatus,
urgently invited, id. 12, 2, 1:Iones sollicitare in partes suas statuit,
id. 2, 12, 1:qui Peloponnenses in societatem armorum sollicitaret,
id. 13, 5; so id. 13, 5, 10; 32, 4, 1; 29, 4, 5. —With acc. of abstract objects ( poet.):B.nuptae sollicitare fidem (= nuptam sollicitare ad fidem violandam),
to make attempts against, Ov. H. 16 (17), 4; cf. id. Am. 3, 1, 50; id. M. 6, 463; 7, 721; id. P. 3, 3, 50.—In gen., without implying an evil purpose, to induce, incite, stimulate, solicit, urge, invite, exhort, move ( poet. and in postAug. prose):antequam est ad hoc opus (historiam scribendi) sollicitatus,
induced to undertake this work, Quint. 10, 1, 74:quae Hecubae maritum posset ad Hectoreos sollicitare rogos,
Mart. 6, 7, 4:cum, sollicitatus ex urbe Roma (a Mithridate), praecepta pro se mitteret,
Plin. 25, 2, 3, § 6:sollicitandi (parentes) ad hunc laborem erant,
it was necessary to give inducements to the parents to undertake this labor, Sen. Ben. 3, 11, 1:cum juventutem ad imitationem sui sollicitaret,
id. Cons. Helv. 10, 10:alios Orientis regis ut idem postularent sollicitare temptavit,
Suet. Dom. 2:juvenum... corpora nunc pretio, nunc ille hortantibus ardens sollicitat dictis,
Stat. Th. 2, 485:sollicitat tunc ampla viros ad praemia cursu celeres,
id. ib. 6, 550:ut per praecones susceptores sollicitarent,
Just. 8, 3, 8:Alexander in Italiam a Tarentinis sollicitatus,
id. 12, 2, 1:avaritia sollicitatus (= permotus),
id. 32, 2, 1:sollicitatoque juvene ad colloquium,
allured him to the conference, id. 38, 1, 9:hoc maxime sollicitatus ad amicitiam,
Plin. 6, 22, 24, § 85:serpentes sollicitant ad se avis,
id. 8, 23, 35, § 85:hyaena ad sollicitandos canes,
id. 8, 30, 44, § 106:velut vacua possessione sollicitatus,
Just. 31, 3, 2:remansit in caelibatu, neque sollicitari ulla condicione amplius potuit (i. e. ad uxorem ducendam),
Suet. Galb. 5:quod me, tamquam tirunculum, sollicitavit ad emendum (signum),
Plin. Ep. 3, 6, 4:ut ex copia studiosorum circumspicias praeceptores quos sollicitare possimus (sc. ut huc veniant),
id. 4, 13, 11.—With inf. ( poet.):finemque expromere rerum sollicitat superos,
urgently implores to disclose the issue, Luc. 5, 69:cum rapiant mala facta bonos... sollicitor nullos esse putare deos,
Ov. Am. 3, 8, 36; cf.:sollicitat spatium decurrere amoris,
Lucr. 4, 1196.—With ne:maritum sollicitat precibus, ne spem sibi ponat in arte,
Ov. M. 9, 683. -
5 timor
I.Lit., fear, dread, apprehension, alarm, anxiety (cf.:B. II.metus, horror, formido, timiditas, pavor): definiunt timorem metum mali appropinquantis,
Cic. Tusc. 4, 8, 19:metus ac timor,
id. Verr. 2, 4, 19, § 41:timor praepedit dicta linguae,
Plaut. Cas. 3, 5, 25:timore torpeo,
id. Truc. 4, 3, 50:prae timore in genua concidit,
id. Rud. 1, 2, 85; id. Cist. 4, 2, 45:in timorem dabo militarem advenam,
id. Ps. 4, 1, 19:animus timore Obstipuit,
Ter. Ad. 4, 4, 4:magno timore sum,
Cic. Att. 5, 14, 2; id. Fin. 2, 10, 30:cruciatu timoris angi,
id. Off. 2, 7, 25: amici nostri, timore de nobis [p. 1873] afficiuntur, id. Fam. 11, 2, 3:res quae mihi facit timorem,
id. ib. 10, 18, 2:timore perterritus,
id. Div. 1, 28, 58; so Caes. B. G. 1, 22; 1, 23:huc accedit summus timor,
Cic. Rosc. Am. 4, 9:haec sunt in judicum animis... oratione molienda, amor, odium... spes, laetitia, timor, molestia,
id. de Or. 2, 51, 206:timor incutitur ex ipsorum periculis,
id. ib. 2, 51, 209:timor omnem exercitum occupavit,
Caes. B. G. 1, 39; cf. Cic. Rep. 1, 16, 25:Parthis timor injectus est,
id. Att. 5, 20, 3; id. Agr. 1, 8, 23; Caes. B. G. 7, 55:alicui timorem deicere,
Cic. Rep. 1, 15, 24:hunc mihi timorem eripe,
id. Cat. 1, 7, 18:ades animo et omitte timorem,
id. Rep. 6, 10, 10:timorem abicere,
id. Fam. 11, 21, 4:timore sublato,
Caes. B. G. 6, 23; cf.: omni timore deposito, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 23, 1:ut se ex maximo timore colligerent,
Caes. B. C. 3, 65:ea (aestas), quae sequitur, magno est in timore,
i. e. occasions great apprehension, Cic. Fam. 2, 10, 4:numquam fidele consilium daturus timor,
Sen. Ben. 7, 26, 5. — With ne:ubi timor est, ne auctumnalis satio hiemis gelicidiis peruratur,
Col. 11, 3, 63; so Verg. A. 6, 352; Liv. 6, 28, 8.—With acc. and inf.:in timore civitas fuit, obsides captivosque Poenorum ea moliri,
Liv. 32, 26, 16:subest ille timor ne dignitatem quidem posse retineri,
Cic. de Or. 2, 82, 334.— With in and abl.:cum major a Romanis metus timorem a principibus suis vicisset,
Liv. 45, 26, 7.—With gen. of the thing feared:belli magni timor impendet,
Cic. Fam. 2, 7, 4; so,vituperationis non injustae,
id. Rep. 5, 4,:repentinae incursionis,
Caes. B. G. 6, 23:mortis,
Lucr. 5, 1180; Ov. M. 7, 604.—In plur., Cic. Rep. 1, 44, 68; Lucr. 2, 45; 5, 46; Cat. 64, 99; Hor. C. 1, 37, 15; id. Ep. 1, 4, 12.—Poet., transf.A.In a good sense, awe, reverence, veneration:B.divum,
Lucr. 5, 1223:quod hominibus perturbatis inanem religionem timoremque dejecerat,
Cic. Rep. 1, 15, 24:deorum,
Hor. S. 2, 3, 295:sacer,
Sil. 3, 31:primus in orbe deos fecit timor,
Stat. Th. 3, 661.—An object that excites fear, a terror:C.audaci tu timor esse potes,
Prop. 3, 7, 28 (4, 6, 70):Cacus Aventinae timor,
Ov. F. 1, 551; cf. id. M. 3, 291; 10, 29; 12, 612:magnus uterque timor latronibus,
Hor. S. 1, 4, 67; Plin. 8, 32, 50, § 119. —An object for which anxiety is felt ( poet.):ratis, tot gracili ligno complexa timores,
Stat. S. 3, 2, 80. -
6 timos
I.Lit., fear, dread, apprehension, alarm, anxiety (cf.:B. II.metus, horror, formido, timiditas, pavor): definiunt timorem metum mali appropinquantis,
Cic. Tusc. 4, 8, 19:metus ac timor,
id. Verr. 2, 4, 19, § 41:timor praepedit dicta linguae,
Plaut. Cas. 3, 5, 25:timore torpeo,
id. Truc. 4, 3, 50:prae timore in genua concidit,
id. Rud. 1, 2, 85; id. Cist. 4, 2, 45:in timorem dabo militarem advenam,
id. Ps. 4, 1, 19:animus timore Obstipuit,
Ter. Ad. 4, 4, 4:magno timore sum,
Cic. Att. 5, 14, 2; id. Fin. 2, 10, 30:cruciatu timoris angi,
id. Off. 2, 7, 25: amici nostri, timore de nobis [p. 1873] afficiuntur, id. Fam. 11, 2, 3:res quae mihi facit timorem,
id. ib. 10, 18, 2:timore perterritus,
id. Div. 1, 28, 58; so Caes. B. G. 1, 22; 1, 23:huc accedit summus timor,
Cic. Rosc. Am. 4, 9:haec sunt in judicum animis... oratione molienda, amor, odium... spes, laetitia, timor, molestia,
id. de Or. 2, 51, 206:timor incutitur ex ipsorum periculis,
id. ib. 2, 51, 209:timor omnem exercitum occupavit,
Caes. B. G. 1, 39; cf. Cic. Rep. 1, 16, 25:Parthis timor injectus est,
id. Att. 5, 20, 3; id. Agr. 1, 8, 23; Caes. B. G. 7, 55:alicui timorem deicere,
Cic. Rep. 1, 15, 24:hunc mihi timorem eripe,
id. Cat. 1, 7, 18:ades animo et omitte timorem,
id. Rep. 6, 10, 10:timorem abicere,
id. Fam. 11, 21, 4:timore sublato,
Caes. B. G. 6, 23; cf.: omni timore deposito, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 23, 1:ut se ex maximo timore colligerent,
Caes. B. C. 3, 65:ea (aestas), quae sequitur, magno est in timore,
i. e. occasions great apprehension, Cic. Fam. 2, 10, 4:numquam fidele consilium daturus timor,
Sen. Ben. 7, 26, 5. — With ne:ubi timor est, ne auctumnalis satio hiemis gelicidiis peruratur,
Col. 11, 3, 63; so Verg. A. 6, 352; Liv. 6, 28, 8.—With acc. and inf.:in timore civitas fuit, obsides captivosque Poenorum ea moliri,
Liv. 32, 26, 16:subest ille timor ne dignitatem quidem posse retineri,
Cic. de Or. 2, 82, 334.— With in and abl.:cum major a Romanis metus timorem a principibus suis vicisset,
Liv. 45, 26, 7.—With gen. of the thing feared:belli magni timor impendet,
Cic. Fam. 2, 7, 4; so,vituperationis non injustae,
id. Rep. 5, 4,:repentinae incursionis,
Caes. B. G. 6, 23:mortis,
Lucr. 5, 1180; Ov. M. 7, 604.—In plur., Cic. Rep. 1, 44, 68; Lucr. 2, 45; 5, 46; Cat. 64, 99; Hor. C. 1, 37, 15; id. Ep. 1, 4, 12.—Poet., transf.A.In a good sense, awe, reverence, veneration:B.divum,
Lucr. 5, 1223:quod hominibus perturbatis inanem religionem timoremque dejecerat,
Cic. Rep. 1, 15, 24:deorum,
Hor. S. 2, 3, 295:sacer,
Sil. 3, 31:primus in orbe deos fecit timor,
Stat. Th. 3, 661.—An object that excites fear, a terror:C.audaci tu timor esse potes,
Prop. 3, 7, 28 (4, 6, 70):Cacus Aventinae timor,
Ov. F. 1, 551; cf. id. M. 3, 291; 10, 29; 12, 612:magnus uterque timor latronibus,
Hor. S. 1, 4, 67; Plin. 8, 32, 50, § 119. —An object for which anxiety is felt ( poet.):ratis, tot gracili ligno complexa timores,
Stat. S. 3, 2, 80. -
7 metuo
mĕtŭo, ŭi, ūtum (cf.:I.nimis ante metutum,
Lucr. 5, 1140), 3, v. a. and n. [metus], to fear, be afraid of a person or thing; to hesitate, not to venture, not to wish (syn.: vereor, formido, timeo); with inf., with ne, to fear lest; with ui or ne non, to fear that not; also of inanimate things, with acc., to fear, revere, reverence one; as a v. n., to fear, be afraid, be in fear, be apprehensive, esp. as the effect of the idea of threatening evil (whereas timere usually denotes the effect of some external cause of terror); to dread, apprehend; with an indirect interrogation: non metuo quin, for non dubito quin, I doubt not but; to be anxious about any one; with dat. (class.).Act.: quem metuont oderunt, Enn. ap. Cic. Off. 2, 7, 23 (Trag. v. 403 Vahl.):(β).deos et amo et metuo,
Plaut. Poen. 1, 2, 73:male ego metuo milvos,
id. ib. 5, 5, 13:metuebant (senem) servi, verebantur liberi,
Cic. Sen. 11, 37:tu, qui crimen ais te metuisse,
id. Verr. 2, 5, 30, § 78: nec pol istae metuunt Deos, Ter. Hec. 5, 2, 6:absentem patrem,
id. Phorm. 1, 2, 68:nec metuit quemquam,
id. Ad. 1, 2, 5.—With ab:quid a nobis metuit?
Plaut. Capt. 2, 1, 12:a me insidias,
Cic. Fam. 5, 6, 2:supplicia a vobis metuere debent,
to fear from you, id. Rosc. Am. 3, 8:a quo (Ajace) sibi non injuriā summum periculum metuebat,
Auct. Her. 2, 19, 29:a quo domino sibi metuebat graves cruciatus,
Aug. Lib. Arbitr. 1, 4, 9; Gregor. M. Homil. 1, 14, 2; Aug. cont. Acad. 2, 8.—With ex:si periculum ex illis metuit,
Sall. C. 52, 16.—With de:de lanificio neminem metuo, una aetate quae sit,
i. e. no one's competition in spinning, Plaut. Merc. 3, 1, 22.—Of inanim. subjects:quae res cotidie videntur, minus metuunt furem,
Varr. R. R. 1, 22.—With inf.:(γ).metuont credere omnes,
Plaut. Ps. 1, 3, 70:ut tentare spem certaminis metuunt,
Liv. 32, 31:nil metuunt jurare,
Cat. 64, 146:reddere soldum,
not to wish, be averse to, Hor. S. 2, 5, 65:praebere,
id. Ep. 1, 18, 1.—Of nonpersonal subjects:illum aget pennā metuente solvi Fama superstes,
Hor. C. 2, 2, 7. —With ne:(δ).nimis metuebam male, ne abiisses,
Plaut. Ps. 4, 1, 8:male metuo ne... morbus aggravescat,
Ter. Hec. 3, 2, 2:fratrem, ne intus sit (Gr. construction),
id. Eun. 3, 5, 62.—With ut:(ε).ornamenta, quae locavi, metuo, ut possim recipere,
Plaut. Curc. 4, 1, 3:metuo ut hodie possim emolirier,
id. Bacch. 4, 5, 2:metuo ut substet hospes,
Ter. And. 5, 4, 11:ut sis vitalis,
Hor. S. 2, 1, 61.—With ne non:(ζ).metuo ne non sit surda,
Plaut. Cas. 3, 3, 12; id. Pers. 4, 6, 4:metuis ne non, quom velis, convincas esse illum tuom?
Ter. Heaut. 5, 3, 15.—With quin:(η).non metuo meae quin uxori latae suppetiae sient,
Plaut. Am. 5, 1, 54.—With object-clause, to await with fear, anxiety; to be in apprehension, concerned about:(θ).metuo, patres quot fuerint,
Plaut. Truc. 4, 3, 35:metui, quid futurum denique esset,
I dreaded, awaited with fear, Ter. Heaut. 3, 3, 8: metuo quid agam. Sy. Metuis? quasi non ea potestas sit tua, etc., id. ib. 4, 3, 42:metuo qualem tu me esse hominem existumes,
id. Eun. 4, 6, 20.—Pass. with dat.:(ι).jam maturis metuendus Juppiter uvis,
Verg. G. 2, 419. —Absol.:B.se e contempto metuendum fecit,
Sall. H. 1, 48, 3.—(Eccl. Lat.) Of religious fear, to revere, dread, hold in reverence:II.Deum,
Vulg. Lev. 25, 43:Dominum Deum nostrum,
id. Jer. 5, 24:sanctuarium meum,
id. Lev. 19, 30.—Neutr., to fear, be afraid, be apprehensive, etc.(α).With de:(β). (γ).neque tam de suā vitā, quam de me metuit,
fears not so much for his own life as for me, Cic. Att. 10, 4, 6.—With pro:(δ).metuere pro aliquo,
Petr. 123.—With dat., to be anxious about or for a person or thing:metuens pueris,
Plaut. Am. 5, 1, 60:inopi metuens formica senectae,
Verg. G. 1, 186:tum decuit metuisse tuis,
id. A. 10, 94.—Hence, mĕtŭens, entis, P. a., fearing, afraid of any thing; anxious for any person or thing; with gen. or absol. (mostly poet. and in post-Aug. prose):contentus parvo metuensque futuri,
Hor. S. 2, 2, 110:metuens virgae,
Juv. 7, 210.— Comp.:quo non metuentius ullum Numinis ingenium,
Ov. F. 6, 259:Nero metuentior in posterum,
Tac. A. 13, 25. -
8 metus
metus ūs (old gen. metuis, T., C.; dat. metu, V., Ta.), m fear, dread, apprehension, anxiety: animus commotust metu, T.: in metu esse, be fearful: mihi unum de malis in metu est, a subject of fear: metum habere, be afraid: concipere, O.: in futurum metum ceperunt, L.: facit Graecis turba metum, puts in fear, O.: Germanis metum inicere, Cs.: metu territare, alarm greatly, Cs.: metus omnīs invadit, S.: ademptus tibi, removed, T.: hunc remove metum... exonera civitatem metu, take away... relieve, L.: metum Siciliae deicere: metūs Tradam ventis, H.: Solve metūs, away with, V.: praesentis exiti: dictatoris: ne popularīs metus invaderet parendi sibi, S.: Caesaris rerum, for Caesar's fortune, H.: quod senatui metum iniecit, ne, etc., L.: Quantum metuist mihi, videre, etc., T.: metus ab cive, L.: poenae a Romanis, L.: pro universā re p., L.: laurus multos metu servata per annos, awe, V.: mens trepidat metu, H.—A terror, alarm, cause of fear: loca plena metūs, O.: nihil metūs in voltu, Ta.: nulli nocte metūs, Iu.—Person., the god of fear, V.* * *fear, anxiety; dread, awe; object of awe/dread -
9 Metus
mĕtus, ūs, m. ( fem.: nulla in me est metus, Enn. ap. Paul. ex Fest. p. 123 Müll.: metus ulla, id. ap. Non. 214, 11; cf. Ann. v. 537, and Trag. v. 179 Vahl.; dat. metu, Tac. A. 11, 32; 15, 69), fear, dread, apprehension, anxiety; constr. with gen. object., with ne, with acc. and inf.I.Lit.:(β).est metus futurae aegritudinis sollicita exspectatio,
Cic. Tusc. 5, 18, 52; cf. id. ib. 4, 30, 64:metum excitari vel propriis vel communibus periculis,
Mart. Cap. 5, § 505:in metu esse,
to be in fear, be fearful, Cic. Cat. 1, 7, 18:est et in metu peregrinantium, ut, etc.,
they are also afraid, Plin. 31, 6, 37, § 71:mihi etiam unum de malis in metu est, fratris miseri negotium,
a subject of fear, Cic. Att. 3, 9, 3:metum habere,
to entertain fear, be afraid, id. Fam. 8, 10, 1:metum concipere,
to become afraid, Ov. F. 1, 485:capere,
Liv. 33, 27:accipere,
Ter. Heaut. 2, 3, 96: metum facere alicui, to make afraid, put in fear, frighten, Ov. Tr. [p. 1142] 5, 10, 28:metum inicere,
Caes. B. G. 4, 19: incutere, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 4, 2:inferre,
Liv. 26, 20:affere,
Cic. Verr. 2, 2, 54, § 135:offerre,
id. Fam. 15, 1, 5:obicere,
id. Tusc. 2, 4, 10:intentare,
Tac. A. 15, 54:metu territare,
to alarm greatly, fill with fear, Caes. B. G. 5, 6:metum pati,
Quint. 6, 2, 21:alicui adimere,
to take away, remove, Ter. Heaut. 2, 3, 100:metu exonerare,
to relieve from fear, Liv. 2, 2:removere metum,
to take away, remove, id. ib.:levare alicui,
Cic. Tusc. 2, 24, 59:alicui deicere,
id. Verr. 2, 5, 49, § 130:solvere,
to remove, dismiss, Verg. A. 1, 463: civitati metum, formidinem oblivionem inicere, Ser. Samm. ap. Macr. S. 3, 9, 7:metu et impressione alicujus terroris mentiri,
Paul. Sent. 5, 1, 4:metu mortis furem occidere, Mos. et Rom. Leg. Coll. 7, 3, 3: quis metus aut pudor est umquam properantis avari?
Juv. 14, 178:reddere metu, non moribus,
id. 13, 204.— Poet. in plur., Hor. C. 1, 26, 1.—With gen. object.:(γ).vulnerum metus,
Cic. Tusc. 2, 24, 59:ne reliquos populares metus invaderet parendi sibi,
Sall. J. 35, 9:id bellum excitabat metus Pompei victoris Hiempsalem in regnum restituentis,
Sall. H. 1, 39; v. Gell. 9, 2, 14; Non. p. 96: propter metum alicujus, for fear of:Judaeorum,
Vulg. Johan. 7, 13; 19, 38.—With ne:(δ).quod ubi Romam est nuntiatum, senatui metum injecit, ne, etc.,
Liv. 5, 7, 4:ne lassescat fortuna, metus est,
Plin. 7, 40, 41, § 130.—With acc. and inf.:(ε).quantus metus est mihi, venire huc salvum nunc patruum!
Ter. Phorm. 3, 1, 18.—With ab:(ζ).metus a praetore Romano,
Liv. 2, 24, 3; 23, 15, 7; 25, 33, 5; cf.:metus poenae a Romanis,
id. 32, 23, 9; 45, 26, 7.—With pro:(η).metus pro universā republicā,
Liv. 2, 24, 4.—With ex:B.metus ex imperatore,
Tac. A. 11, 20.—Poet., religious awe, holy dread:II.laurus Sacra comam multosque metu servata per annos,
Verg. A. 7, 60.— Poetic awe:evoe! recenti mens trepidat metu,
Hor. C. 2, 19, 5.—Transf.A.Conor., a cause of fear, a terror ( poet.):B.metus Libyci,
i. e. the head of Medusa, Stat. Th. 12, 606:nulli nocte metus,
alarms, Juv. 3, 198.—Personified: Mĕtus, the god of fear or terror, Cic. N. D. 3, 17, 44; Verg. G. 3, 552; id. A. 6, 276. -
10 metus
mĕtus, ūs, m. ( fem.: nulla in me est metus, Enn. ap. Paul. ex Fest. p. 123 Müll.: metus ulla, id. ap. Non. 214, 11; cf. Ann. v. 537, and Trag. v. 179 Vahl.; dat. metu, Tac. A. 11, 32; 15, 69), fear, dread, apprehension, anxiety; constr. with gen. object., with ne, with acc. and inf.I.Lit.:(β).est metus futurae aegritudinis sollicita exspectatio,
Cic. Tusc. 5, 18, 52; cf. id. ib. 4, 30, 64:metum excitari vel propriis vel communibus periculis,
Mart. Cap. 5, § 505:in metu esse,
to be in fear, be fearful, Cic. Cat. 1, 7, 18:est et in metu peregrinantium, ut, etc.,
they are also afraid, Plin. 31, 6, 37, § 71:mihi etiam unum de malis in metu est, fratris miseri negotium,
a subject of fear, Cic. Att. 3, 9, 3:metum habere,
to entertain fear, be afraid, id. Fam. 8, 10, 1:metum concipere,
to become afraid, Ov. F. 1, 485:capere,
Liv. 33, 27:accipere,
Ter. Heaut. 2, 3, 96: metum facere alicui, to make afraid, put in fear, frighten, Ov. Tr. [p. 1142] 5, 10, 28:metum inicere,
Caes. B. G. 4, 19: incutere, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 4, 2:inferre,
Liv. 26, 20:affere,
Cic. Verr. 2, 2, 54, § 135:offerre,
id. Fam. 15, 1, 5:obicere,
id. Tusc. 2, 4, 10:intentare,
Tac. A. 15, 54:metu territare,
to alarm greatly, fill with fear, Caes. B. G. 5, 6:metum pati,
Quint. 6, 2, 21:alicui adimere,
to take away, remove, Ter. Heaut. 2, 3, 100:metu exonerare,
to relieve from fear, Liv. 2, 2:removere metum,
to take away, remove, id. ib.:levare alicui,
Cic. Tusc. 2, 24, 59:alicui deicere,
id. Verr. 2, 5, 49, § 130:solvere,
to remove, dismiss, Verg. A. 1, 463: civitati metum, formidinem oblivionem inicere, Ser. Samm. ap. Macr. S. 3, 9, 7:metu et impressione alicujus terroris mentiri,
Paul. Sent. 5, 1, 4:metu mortis furem occidere, Mos. et Rom. Leg. Coll. 7, 3, 3: quis metus aut pudor est umquam properantis avari?
Juv. 14, 178:reddere metu, non moribus,
id. 13, 204.— Poet. in plur., Hor. C. 1, 26, 1.—With gen. object.:(γ).vulnerum metus,
Cic. Tusc. 2, 24, 59:ne reliquos populares metus invaderet parendi sibi,
Sall. J. 35, 9:id bellum excitabat metus Pompei victoris Hiempsalem in regnum restituentis,
Sall. H. 1, 39; v. Gell. 9, 2, 14; Non. p. 96: propter metum alicujus, for fear of:Judaeorum,
Vulg. Johan. 7, 13; 19, 38.—With ne:(δ).quod ubi Romam est nuntiatum, senatui metum injecit, ne, etc.,
Liv. 5, 7, 4:ne lassescat fortuna, metus est,
Plin. 7, 40, 41, § 130.—With acc. and inf.:(ε).quantus metus est mihi, venire huc salvum nunc patruum!
Ter. Phorm. 3, 1, 18.—With ab:(ζ).metus a praetore Romano,
Liv. 2, 24, 3; 23, 15, 7; 25, 33, 5; cf.:metus poenae a Romanis,
id. 32, 23, 9; 45, 26, 7.—With pro:(η).metus pro universā republicā,
Liv. 2, 24, 4.—With ex:B.metus ex imperatore,
Tac. A. 11, 20.—Poet., religious awe, holy dread:II.laurus Sacra comam multosque metu servata per annos,
Verg. A. 7, 60.— Poetic awe:evoe! recenti mens trepidat metu,
Hor. C. 2, 19, 5.—Transf.A.Conor., a cause of fear, a terror ( poet.):B.metus Libyci,
i. e. the head of Medusa, Stat. Th. 12, 606:nulli nocte metus,
alarms, Juv. 3, 198.—Personified: Mĕtus, the god of fear or terror, Cic. N. D. 3, 17, 44; Verg. G. 3, 552; id. A. 6, 276. -
11 nē
nē adv. and conj. [2 NA-]. I. As adv., no, not ; so in many compounds, as nefas, nemo, etc. —With a comp: columella tribus cubitis ne altior.—Standing before, with quidem after, a particular word or phrase, an emphatic negative, not even: ne sui quidem id velint, non modo ipse: ne in hospitis quidem... ne in fanis quidem: sine quā ne intellegi quidem ulla virtus potest: neque enim ipsius quidem regis abhorrebat animus, L.: nulla species ne excogitari quidem potest ornatior: Caesar negat se ne Graeca quidem meliora legisse. —With quoque for quidem: quando ne ea quoque temptata vis proficeret, L.—In prohibitions: ah ne saevi tanto opere, T.: impius ne audeto placare, etc.: Ne, pueri, ne tanta animis adsuescite bella, V.: ne post conferas Culpam in me, T.: si veritas extorquebit, ne repugnetis: Ne forte credas, etc., H.—Usu. with subj perf.: ne vos mortem timueritis: misericordiā commotus ne sis: ne transieris Hiberum, L.—In wishes and prayers: ne id Iuppiter O. M. sineret, might Jupiter forbid it! L.: ne vivam, si scio, may I die, if I know.— In concessions: nemo is, inquies, umquam fuit. Ne fuerit; ego enim, etc., grant there was not: ne sit sane summum malum dolor; malum certe est: quo, ne opprimare, mente vix constes, though you be not crushed.—In restrictive clauses: sint misericordes in furibus aerari; ne illi sanguinem nostrum largiantur, etc., only let them not, S.: Quidvis cupio, dum ne comperiar, etc., T.: dum ne admoveret: modo ne nauseat.—In climax, much less, not to mention: quippe secundae res sapientium animos fatigant; ne illi conruptis moribus victoriae temperarint, much less could they, etc., S.: me vero nihil istorum ne iuvenem quidem movit umquam; ne nunc senem, much less now I am old. —In expressions of purpose or result.—With ut, that not, lest, so that not: haec mihi cura est maxima, ut nequoi mea Longinquitas aetatis obstet, T.: exstiti uti ne omnino desertus esset: ut causae communi salutique ne deessent.—With qui: Ego id agam, mihi qui ne detur, that she be not given to me, T.— II. As conj., in clauses of purpose, that not, lest, to prevent: darent operam, ne quid res p. detrimenti caperet, S.: obsecrare, ne quid gravius in fratrem statueret, Cs.: vide, ne tibi desis.—After expressions of fear or anxiety, lest, that: vereor nequid Andria adportet mali, T.: metuebat ne indicaretur: esse metus coepit, ne, etc., O.: pavor, ne mortiferum esset volnus, L. —With a negative, that not, lest not: erit verendum mihi ne non dicat: unum vereor ne senatus Pompeium nolit dimittere.—After expressions of hinderance or warning, that not, lest: cavete, iudices, ne nova proscriptio instaurata esse videatur: deterrere te ne popularis esses, from being a demagogue: unus, ne caperetur urbs, causa fuit, L.* * *Inot; (intro clause of purpose with subj verb); truely, indeed, verily, assuredly; (particle of assurance); (w/personal PRON)IIne....quidem -- not even
that not, lest; (for negative of IMP) -
12 aeger
aeger, gra, grum, adj. [Curtius proposes to connect it with ep-eigô, to press, drive; aigis, storm-wind; aiges, waves; and Sanscr. egāmi, to tremble; trembling, shaking, being a common symptom of illness], designates indisposition, as well of mind as of body (while aegrotus is generally used only of physical disease; class.; in Cic. far more frequent than aegrotus; Celsus uses only aeger, never aegrotus).I. (α).Of men:(β).homines aegri morbo gravi,
Cic. Cat. 1, 13:graviter aegrum fuisse,
id. Div. 1, 25; id. Tusc. 2, 25, 61:infirma atque aegra valetudo,
id. Brut. 48 fin.:aegro corpore esse,
id. ad Quir. 1 fin.:ex vulnere,
id. Rep. 2, 21:vulneribus,
Nep. Milt. 7:pedibus,
Sall. C. 59, 4; so Liv. 42, 28; Tac. H. 3, 38;Wernsd. Poët. L. Min. 6, 197, 8: stomachus,
Hor. S. 2, 2, 43:anhelitus,
shortness of breath, Verg. A. 5, 432.—At a later period constr. with gen. or acc.:Psyche aegra corporis, animi saucia,
App. M. 4, 86, p. 310 Oud. (cf. id. ib. 5, 102, p. 360 Oud.: Psyche corporis et animi alioquin infirma; and Liv. Andron. ap. Prisc. p. 725 P.:inops, aegra sanitatis, where, however, Bothe suspects aegra to be a gloss.): memini, me quondam pedes tunc graviter aegrum,
Gell. 19, 10.—Subst., a sick person, Cic. Div. 2, 3:ne aegri quidem omnes convalescunt,
id. N. D. 2, 4: aegro adhibere medicinam, id. de Or. 2, 44, 186:vicinum funus aegros exanimat,
Hor. S. 1, 4, 126:ungebant oleo multos aegros,
Vulg. Marc. 6, 16; ib. Act. 5, 16. —Hence, ab aegris servus, an attendant on the sick, a nurse (cf. ab):D. M. SEXTORIO AVG. LIB. AB AEGRIS CVBICVLARIORVM,
Inscr. Orell. 2886.—Of brutes:(γ).sues aegri,
Verg. G. 3, 496; so Col. 6, 5, 1:avidos inlidit in aegrum Cornipedem cursus,
i. e. wounded, Stat. Th. 11, 517.—Of plants, diseased:II.seges aegra,
Verg. A. 3, 142:aegra arbor,
Pall. Febr. 25, 23:vitis,
id. Mart. 7, 4.—Fig.A.Of the mind, troubled, anxious, dejected, sad, sorrowful, etc., of any agitation of the passions or feelings, of love, hope, fear, anxiety, sorrow:(α).aeger animus,
Sall. J. 74:aegris animis legati superveniunt,
Liv. 2, 3, 5; cf.Drak. ad h. l.: scribendi cacoëthes aegro in corde senescit,
Juv. 7, 52: aegri mortales, i. e. miseri (deiloi brotoi, oizuroi, poluponoi), Verg. A. 2, 268; constr. with abl., gen., and ab.With abl.: Medea animo aegra, amore saevo saucia, Enn. ap. Cic. Cael. 8 (the later edd. animo aegro, as B. and K.):(β).animus aeger avaritiā,
Sall. J. 31:amore,
Liv. 30, 11:curis,
Verg. A. 1, 208 al. —With gen. of respect (cf. Drak. ad Liv. 30, 15, 9; Rudd. II. p. 73; and Roby, II. § 1321): aeger consilii, infirm in purpose, Sall. Fragm. ap. Arusian, p. 212 Lind., and Stat. Th. 9, 141:(γ).animi,
Liv. 1, 58; 2, 36; Curt. 4, 3, 11.— Of cause:rerum temere motarum,
Flor. 3, 17, 9:morae,
Luc. 7, 240:delicti,
Sil. 13, 52:pericli,
id. 15, 135:timoris,
id. 3, 72.—With ab:B.A morbo valui, ab animo aeger fui,
Plaut. Ep. 1, 2, 26.—Trop., of a diseased condition of the state, suffering, weak, feeble:a.maxime aegra et prope deposita rei publicae pars,
Cic. Verr. 2, 1, 2:qui et semper aegri aliquid esse in re publica volunt,
Liv. 5, 3; Flor. 3, 23 al.— Of the eyes, evil, envious:recentem aliorum felicitatem aegris oculis introspicere,
Tac. H. 2, 20 (Halm here reads acribus). —Of abstr. things, sad, sorrowful, grievous, unfortunate (class., but for the most part poet.):numquam quidquam meo animo fuit aegrius,
Plaut. Am. 3, 2, 29 (where aegrius may be the adv.;v. aegre below): dolores aegri,
Lucr. 3, 905:luctus,
id. 3, 933:amor,
Verg. G. 4, 464:mors,
id. ib. 3, 512:spes,
i. e. faint, slight hope, Sil. 9, 543:fides,
wavering, id. 2, 392 al. —As subst.: aegrum, i, n.:plus aegri ex abitu viri quam ex adventu voluptatis cepi,
more pain, Plaut. Am. 2, 2, 11:sed cui nihil accidit aegri,
Lucr. 5, 171.— Adv.: aegrē.— Lit.Object.(α).Uncomfortably:(β).nescio quid meo animost aegre,
disturbs my mind, vexes, annoys me, Plaut. Merc. 2, 3, 35; so, aegre esse alicui, often in Plaut. and Ter. (like bene or male esse alicui); Plaut. Bacch. 5, 1, 26; id. Capt. 3, 5, 43; Ter. Hec. 2, 1, 63 al.; cf.opp. volupe, volup: si illis aegrest, mihi quod volup est,
Plaut. Mil. 3, 1, 152.— Absol.:aegre est,
Ter. Ad. 1, 2, 57.—Also:aegre facere alicui,
to vex, hurt, Plaut. Cas. 3, 4, 17; Ter. Eun. 5, 5, 31; and:aegre audire aliquid ex aliquo,
any thing annoying, disagreeable, id. Hec. 5, 1, 39.—With difficulty or effort (opp. facile):(γ).omnis conglutinatio recens aegre, inveterata facile divellitur,
Cic. de Sen. 20, 72; cf.:inveteratio, ut in corporibus, aegrius depellitur quam perturbatio,
id. Tusc. 4, 37, 81; and:omne bellum sumi facile, ceterum aegerrime desinere,
Sall. J. 83, 1:nec magis versutus nec quo ab caveas aegrius,
Plaut. As. 1, 1, 106:aegre rastris terram rimantur,
Verg. G. 3, 534 al.:non aegre persequi iter,
Col. 9, 8, 9; so,haud aegre,
Curt. 4, 3, 10; 10, 8, 22. —More freq.,= vix, Gr. mogis, hardly, scarcely:b.aegre nimis risum continui,
Plaut. As. 3, 2, 36:aegre me tenui,
Cic. Att. 16, 11:aegre fero, v. fero: aegre abstinere quin, etc.,
Liv. 2, 45:aegre stantes,
Tac. Agr. 36 al. —Hence often vix aegreque in connection, Plaut. Poen. 1, 2, 27; Flor. 2, 10; Macr. Somn. Scip. 1, 7; id. S. 1, 7; App. M. 1, p. 111.—Subject., with grief, regret, displeasure, or dislike, unwillingly, reluctantly: discessit, aegre ferens, distempered, vexed (opp. laetus), Cic. Div. 1, 33 fin.:aegre pati,
Liv. 1, 9 et saep.:aegre tolerare,
Tac. Agr. 13:si alibi plus perdiderim, minus aegre habeam, i. e. feram,
Plaut. Bacch. 5, 1, 16:aegre carere,
Cic. Imp. Pomp. 5, 13. — Comp.:quod aegrius patimur,
Liv. 7, 13: aegrius accipere, Tac. Ann. 4, 71.— Sup.:aegerrime ferre,
Sall. J. 87: aegerrime pati Poët. ap. Cic. Tusc. 1, 44, 105. -
13 aegrum
aeger, gra, grum, adj. [Curtius proposes to connect it with ep-eigô, to press, drive; aigis, storm-wind; aiges, waves; and Sanscr. egāmi, to tremble; trembling, shaking, being a common symptom of illness], designates indisposition, as well of mind as of body (while aegrotus is generally used only of physical disease; class.; in Cic. far more frequent than aegrotus; Celsus uses only aeger, never aegrotus).I. (α).Of men:(β).homines aegri morbo gravi,
Cic. Cat. 1, 13:graviter aegrum fuisse,
id. Div. 1, 25; id. Tusc. 2, 25, 61:infirma atque aegra valetudo,
id. Brut. 48 fin.:aegro corpore esse,
id. ad Quir. 1 fin.:ex vulnere,
id. Rep. 2, 21:vulneribus,
Nep. Milt. 7:pedibus,
Sall. C. 59, 4; so Liv. 42, 28; Tac. H. 3, 38;Wernsd. Poët. L. Min. 6, 197, 8: stomachus,
Hor. S. 2, 2, 43:anhelitus,
shortness of breath, Verg. A. 5, 432.—At a later period constr. with gen. or acc.:Psyche aegra corporis, animi saucia,
App. M. 4, 86, p. 310 Oud. (cf. id. ib. 5, 102, p. 360 Oud.: Psyche corporis et animi alioquin infirma; and Liv. Andron. ap. Prisc. p. 725 P.:inops, aegra sanitatis, where, however, Bothe suspects aegra to be a gloss.): memini, me quondam pedes tunc graviter aegrum,
Gell. 19, 10.—Subst., a sick person, Cic. Div. 2, 3:ne aegri quidem omnes convalescunt,
id. N. D. 2, 4: aegro adhibere medicinam, id. de Or. 2, 44, 186:vicinum funus aegros exanimat,
Hor. S. 1, 4, 126:ungebant oleo multos aegros,
Vulg. Marc. 6, 16; ib. Act. 5, 16. —Hence, ab aegris servus, an attendant on the sick, a nurse (cf. ab):D. M. SEXTORIO AVG. LIB. AB AEGRIS CVBICVLARIORVM,
Inscr. Orell. 2886.—Of brutes:(γ).sues aegri,
Verg. G. 3, 496; so Col. 6, 5, 1:avidos inlidit in aegrum Cornipedem cursus,
i. e. wounded, Stat. Th. 11, 517.—Of plants, diseased:II.seges aegra,
Verg. A. 3, 142:aegra arbor,
Pall. Febr. 25, 23:vitis,
id. Mart. 7, 4.—Fig.A.Of the mind, troubled, anxious, dejected, sad, sorrowful, etc., of any agitation of the passions or feelings, of love, hope, fear, anxiety, sorrow:(α).aeger animus,
Sall. J. 74:aegris animis legati superveniunt,
Liv. 2, 3, 5; cf.Drak. ad h. l.: scribendi cacoëthes aegro in corde senescit,
Juv. 7, 52: aegri mortales, i. e. miseri (deiloi brotoi, oizuroi, poluponoi), Verg. A. 2, 268; constr. with abl., gen., and ab.With abl.: Medea animo aegra, amore saevo saucia, Enn. ap. Cic. Cael. 8 (the later edd. animo aegro, as B. and K.):(β).animus aeger avaritiā,
Sall. J. 31:amore,
Liv. 30, 11:curis,
Verg. A. 1, 208 al. —With gen. of respect (cf. Drak. ad Liv. 30, 15, 9; Rudd. II. p. 73; and Roby, II. § 1321): aeger consilii, infirm in purpose, Sall. Fragm. ap. Arusian, p. 212 Lind., and Stat. Th. 9, 141:(γ).animi,
Liv. 1, 58; 2, 36; Curt. 4, 3, 11.— Of cause:rerum temere motarum,
Flor. 3, 17, 9:morae,
Luc. 7, 240:delicti,
Sil. 13, 52:pericli,
id. 15, 135:timoris,
id. 3, 72.—With ab:B.A morbo valui, ab animo aeger fui,
Plaut. Ep. 1, 2, 26.—Trop., of a diseased condition of the state, suffering, weak, feeble:a.maxime aegra et prope deposita rei publicae pars,
Cic. Verr. 2, 1, 2:qui et semper aegri aliquid esse in re publica volunt,
Liv. 5, 3; Flor. 3, 23 al.— Of the eyes, evil, envious:recentem aliorum felicitatem aegris oculis introspicere,
Tac. H. 2, 20 (Halm here reads acribus). —Of abstr. things, sad, sorrowful, grievous, unfortunate (class., but for the most part poet.):numquam quidquam meo animo fuit aegrius,
Plaut. Am. 3, 2, 29 (where aegrius may be the adv.;v. aegre below): dolores aegri,
Lucr. 3, 905:luctus,
id. 3, 933:amor,
Verg. G. 4, 464:mors,
id. ib. 3, 512:spes,
i. e. faint, slight hope, Sil. 9, 543:fides,
wavering, id. 2, 392 al. —As subst.: aegrum, i, n.:plus aegri ex abitu viri quam ex adventu voluptatis cepi,
more pain, Plaut. Am. 2, 2, 11:sed cui nihil accidit aegri,
Lucr. 5, 171.— Adv.: aegrē.— Lit.Object.(α).Uncomfortably:(β).nescio quid meo animost aegre,
disturbs my mind, vexes, annoys me, Plaut. Merc. 2, 3, 35; so, aegre esse alicui, often in Plaut. and Ter. (like bene or male esse alicui); Plaut. Bacch. 5, 1, 26; id. Capt. 3, 5, 43; Ter. Hec. 2, 1, 63 al.; cf.opp. volupe, volup: si illis aegrest, mihi quod volup est,
Plaut. Mil. 3, 1, 152.— Absol.:aegre est,
Ter. Ad. 1, 2, 57.—Also:aegre facere alicui,
to vex, hurt, Plaut. Cas. 3, 4, 17; Ter. Eun. 5, 5, 31; and:aegre audire aliquid ex aliquo,
any thing annoying, disagreeable, id. Hec. 5, 1, 39.—With difficulty or effort (opp. facile):(γ).omnis conglutinatio recens aegre, inveterata facile divellitur,
Cic. de Sen. 20, 72; cf.:inveteratio, ut in corporibus, aegrius depellitur quam perturbatio,
id. Tusc. 4, 37, 81; and:omne bellum sumi facile, ceterum aegerrime desinere,
Sall. J. 83, 1:nec magis versutus nec quo ab caveas aegrius,
Plaut. As. 1, 1, 106:aegre rastris terram rimantur,
Verg. G. 3, 534 al.:non aegre persequi iter,
Col. 9, 8, 9; so,haud aegre,
Curt. 4, 3, 10; 10, 8, 22. —More freq.,= vix, Gr. mogis, hardly, scarcely:b.aegre nimis risum continui,
Plaut. As. 3, 2, 36:aegre me tenui,
Cic. Att. 16, 11:aegre fero, v. fero: aegre abstinere quin, etc.,
Liv. 2, 45:aegre stantes,
Tac. Agr. 36 al. —Hence often vix aegreque in connection, Plaut. Poen. 1, 2, 27; Flor. 2, 10; Macr. Somn. Scip. 1, 7; id. S. 1, 7; App. M. 1, p. 111.—Subject., with grief, regret, displeasure, or dislike, unwillingly, reluctantly: discessit, aegre ferens, distempered, vexed (opp. laetus), Cic. Div. 1, 33 fin.:aegre pati,
Liv. 1, 9 et saep.:aegre tolerare,
Tac. Agr. 13:si alibi plus perdiderim, minus aegre habeam, i. e. feram,
Plaut. Bacch. 5, 1, 16:aegre carere,
Cic. Imp. Pomp. 5, 13. — Comp.:quod aegrius patimur,
Liv. 7, 13: aegrius accipere, Tac. Ann. 4, 71.— Sup.:aegerrime ferre,
Sall. J. 87: aegerrime pati Poët. ap. Cic. Tusc. 1, 44, 105. -
14 securiter
sē-cūrus, a, um, adj. [se = sine and cura], i. q. non or nibil curans, free from care, careless, unconcerned, untroubled, fearless, quiet, easy, composed.I.Lit.A.In a good sense (class.; cf. tutus); constr. absol., with de, ab, gen., or a rel.-clause:b.ut, meis ab tergo tutis, securus bellum Nabidi inferam,
Liv. 31, 25:securus solutusque,
id. 25, 39;(with otiosus),
Quint. 5, 13, 59:securus Hermippus Temnum proficiscitur,
Cic. Fl. 20, 46:sine militis usu Mollia securae peragebant otia gentes,
Ov. M. 1, 100; 11, 423; 12, 129:non secura quidem, fausto tamen omine laeta Mater abit templo,
id. ib. 9, 784; cf.:a non securo Eumene,
Liv. 45, 19:Ceres natā secura receptā,
easy now that she had found, Ov. M. 5, 572; cf. Tib. 1, 1, 77 (v. infra, b.):de linguā Latinā securi es animi,
Cic. Att. 12, 52 fin.:de bello Romano,
Liv. 36, 41:de facilitate credentis,
Tac. A. 16, 2: securos vos ab hac parte reddemus, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 24, 8; Curt. 9, 6, 24; so,ab hac parte,
Suet. Tib. 11.— Comp.:securior ab Samnitibus,
Liv. 9, 22:Romani securi pro salute de gloriā certabant,
Tac. Agr. 26:aut pro vobis sollicitior, aut pro me securior,
id. H. 4, 58.— With gen. ( poet. and in post-Aug. prose):ne sis secura futuri,
Ov. M. 6, 137; so, suis ( gen. of sus), id. ib. 7, 435:extremi sepulcri,
Stat. Th. 12, 781:pelagi atque mei,
unconcerned about, Verg. A. 7, 304:amorum germanae,
id. ib. 1, 350;10, 326: poenae,
Hor. Ep. 2, 2, 17:tam parvae observationis (Cicero),
Quint. 8, 3, 51:odii,
Tac. Agr. 43:potentiae,
id. A. 3, 28:nec securam incrementi sui patiebatur esse Italiam,
Vell. 2, 109, 4:qui (motus) Campaniam numquam securam hujus mali...vastavit,
Sen. Q. N. 6, 1, 2:quem (rogum) uxoria pietas mortis secura conscendit,
Val. Max. 2, 6, ext. 14:his persuadet, ut securo fugae suae Eumeni superveniant,
Just. 13, 8, 5:periculi,
Curt. 5, 10, 15:discurrunt securi casus ejus, qui supervenit ignaris,
id. 9, 9, 8 (v. infra, b.). —With rel.-clause:gestit nummum in loculos demittere, post hoc Securus, cadat an recto stet fabula talo,
Hor. Ep. 2, 1, 176; id. S. 2, 4, 50 (opp. laboret); id. C. 1, 26, 6.— With ne and subj.:ne quis etiam errore labatur vestrum quoque, non sum securus,
Liv. 39, 16, 6.—Of inanim. things.(α).Free from care, untroubled, tranquil, serene, cheerful, bright ( poet. and in post-Aug. prose):(β).deos securum agere aevum,
Lucr. 5, 82; 6, 58; Hor. S. 1, 5, 101:quies (leti),
Lucr. 3, 211; 3, 939:otia,
Verg. G. 3, 376:dies,
Tib. 3, 4, 54:merum,
id. 2, 1, 46:mensa,
id. 3, 6, 30:convivia,
Sen. Clem. 1, 26:artus (Herculis),
Ov. M. 9, 240:gaudia nato recepto,
id. ib. 7, 455:summa malorum,
careless, id. ib. 14, 490:olus,
i.e. of the careless idler, Hor. S. 2, 7, 30 et saep.; Quint. 10, 5, 8:causae,
id. 11, 3, 151:vox securae claritatis,
id. 11, 3, 64:tempus securius,
more free from care, id. 12, 1, 20; cf.:securior materia,
Tac. H. 1, 1 et saep.:securos ab eo metu somnos,
Plin. 28, 9, 42, § 149. —With gen.:vota secura repulsae,
safe against, Ov. M. 12, 199.—Poet., that frees from care or anxiety:B.latices,
Verg. A. 6, 715 (securos ab effectu, Serv. ad l. l.).—In a bad sense, careless, reckless, heedless, negligent (post-Aug. and very rare):II.reus,
Quint. 6, 1, 14; cf. id. 4, 2, 55; 11, 3, 3.—Of abstract things: castrensis jurisdictio, easy, off-hand (shortly after, opp. gravis, intentus), Tac. Agr. 9:luxus,
id. A. 3, 54.—Transf., object., of a thing or place, free from danger, safe, secure (not till after the Aug. period, and rare for the class. tutus):A. 1.hostis levis et velox et repentinus, qui nullum usquam tempus, nullum locum quietum aut securum esse sineret,
Liv. 39, 1:domus,
Plin. Pan. 62, 7:Tripolim securissimam reddidit,
Spart. Sev. 18:securiorem,
Tac. Or. 3:quorum (hominum) ea natura est, ut secura velint,
safety, security, id. ib. 37 fin. —With gen.:subitā inundatione Tiberis non modo jacentia et plana urbis loca sed secura ejusmodi casuum implevit,
secure from such accidents, Tac. H. 1, 86.— Adv., in two forms,(Acc. to I.) Carelessly, heedlessly, fearlessly, unconcernedly, quietly (not ante-Aug.):2. B.lente ac secure aliquid ferre,
Suet. Ner. 40; Plin. Ep. 1, 4, 3 (with neglegenter); Vell. 2, 129, 3; Val. Max. 4, 7, 1 ext. al.— Comp., Sen. Ep. 18, 8.—sēcūrĭter (late Lat.), Aug. in Joan. Ep. ad Parth. Tr. 10, 8. -
15 securus
sē-cūrus, a, um, adj. [se = sine and cura], i. q. non or nibil curans, free from care, careless, unconcerned, untroubled, fearless, quiet, easy, composed.I.Lit.A.In a good sense (class.; cf. tutus); constr. absol., with de, ab, gen., or a rel.-clause:b.ut, meis ab tergo tutis, securus bellum Nabidi inferam,
Liv. 31, 25:securus solutusque,
id. 25, 39;(with otiosus),
Quint. 5, 13, 59:securus Hermippus Temnum proficiscitur,
Cic. Fl. 20, 46:sine militis usu Mollia securae peragebant otia gentes,
Ov. M. 1, 100; 11, 423; 12, 129:non secura quidem, fausto tamen omine laeta Mater abit templo,
id. ib. 9, 784; cf.:a non securo Eumene,
Liv. 45, 19:Ceres natā secura receptā,
easy now that she had found, Ov. M. 5, 572; cf. Tib. 1, 1, 77 (v. infra, b.):de linguā Latinā securi es animi,
Cic. Att. 12, 52 fin.:de bello Romano,
Liv. 36, 41:de facilitate credentis,
Tac. A. 16, 2: securos vos ab hac parte reddemus, Planc. ap. Cic. Fam. 10, 24, 8; Curt. 9, 6, 24; so,ab hac parte,
Suet. Tib. 11.— Comp.:securior ab Samnitibus,
Liv. 9, 22:Romani securi pro salute de gloriā certabant,
Tac. Agr. 26:aut pro vobis sollicitior, aut pro me securior,
id. H. 4, 58.— With gen. ( poet. and in post-Aug. prose):ne sis secura futuri,
Ov. M. 6, 137; so, suis ( gen. of sus), id. ib. 7, 435:extremi sepulcri,
Stat. Th. 12, 781:pelagi atque mei,
unconcerned about, Verg. A. 7, 304:amorum germanae,
id. ib. 1, 350;10, 326: poenae,
Hor. Ep. 2, 2, 17:tam parvae observationis (Cicero),
Quint. 8, 3, 51:odii,
Tac. Agr. 43:potentiae,
id. A. 3, 28:nec securam incrementi sui patiebatur esse Italiam,
Vell. 2, 109, 4:qui (motus) Campaniam numquam securam hujus mali...vastavit,
Sen. Q. N. 6, 1, 2:quem (rogum) uxoria pietas mortis secura conscendit,
Val. Max. 2, 6, ext. 14:his persuadet, ut securo fugae suae Eumeni superveniant,
Just. 13, 8, 5:periculi,
Curt. 5, 10, 15:discurrunt securi casus ejus, qui supervenit ignaris,
id. 9, 9, 8 (v. infra, b.). —With rel.-clause:gestit nummum in loculos demittere, post hoc Securus, cadat an recto stet fabula talo,
Hor. Ep. 2, 1, 176; id. S. 2, 4, 50 (opp. laboret); id. C. 1, 26, 6.— With ne and subj.:ne quis etiam errore labatur vestrum quoque, non sum securus,
Liv. 39, 16, 6.—Of inanim. things.(α).Free from care, untroubled, tranquil, serene, cheerful, bright ( poet. and in post-Aug. prose):(β).deos securum agere aevum,
Lucr. 5, 82; 6, 58; Hor. S. 1, 5, 101:quies (leti),
Lucr. 3, 211; 3, 939:otia,
Verg. G. 3, 376:dies,
Tib. 3, 4, 54:merum,
id. 2, 1, 46:mensa,
id. 3, 6, 30:convivia,
Sen. Clem. 1, 26:artus (Herculis),
Ov. M. 9, 240:gaudia nato recepto,
id. ib. 7, 455:summa malorum,
careless, id. ib. 14, 490:olus,
i.e. of the careless idler, Hor. S. 2, 7, 30 et saep.; Quint. 10, 5, 8:causae,
id. 11, 3, 151:vox securae claritatis,
id. 11, 3, 64:tempus securius,
more free from care, id. 12, 1, 20; cf.:securior materia,
Tac. H. 1, 1 et saep.:securos ab eo metu somnos,
Plin. 28, 9, 42, § 149. —With gen.:vota secura repulsae,
safe against, Ov. M. 12, 199.—Poet., that frees from care or anxiety:B.latices,
Verg. A. 6, 715 (securos ab effectu, Serv. ad l. l.).—In a bad sense, careless, reckless, heedless, negligent (post-Aug. and very rare):II.reus,
Quint. 6, 1, 14; cf. id. 4, 2, 55; 11, 3, 3.—Of abstract things: castrensis jurisdictio, easy, off-hand (shortly after, opp. gravis, intentus), Tac. Agr. 9:luxus,
id. A. 3, 54.—Transf., object., of a thing or place, free from danger, safe, secure (not till after the Aug. period, and rare for the class. tutus):A. 1.hostis levis et velox et repentinus, qui nullum usquam tempus, nullum locum quietum aut securum esse sineret,
Liv. 39, 1:domus,
Plin. Pan. 62, 7:Tripolim securissimam reddidit,
Spart. Sev. 18:securiorem,
Tac. Or. 3:quorum (hominum) ea natura est, ut secura velint,
safety, security, id. ib. 37 fin. —With gen.:subitā inundatione Tiberis non modo jacentia et plana urbis loca sed secura ejusmodi casuum implevit,
secure from such accidents, Tac. H. 1, 86.— Adv., in two forms,(Acc. to I.) Carelessly, heedlessly, fearlessly, unconcernedly, quietly (not ante-Aug.):2. B.lente ac secure aliquid ferre,
Suet. Ner. 40; Plin. Ep. 1, 4, 3 (with neglegenter); Vell. 2, 129, 3; Val. Max. 4, 7, 1 ext. al.— Comp., Sen. Ep. 18, 8.—sēcūrĭter (late Lat.), Aug. in Joan. Ep. ad Parth. Tr. 10, 8. -
16 vereor
vereor itus, ērī, dep. [1 VEL-], to reverence, revere, respect, stand in awe: quem (patrem) ut deum: gratia et eloquentia; quarum alteram vereor, alteram metuo: veremur vos... etiam timemus, L.—To fear, be afraid, dread, apprehend, shrink: hostem, Cs.: patris adventum, T.: reprehensionem doctorum: pauperiem, H.: maius, something serious, H.: invidiam, N.: Vereor dicere, hesitate, T.: vereor committere, ut, etc.: Insanos qui inter vereare insanus haberi, H.: quos non est veritum in voluptate summum bonum ponere, who did not shrink from, etc.: huius feminae, T.: tui testimoni: eo minus veritus navibus, quod, etc., with the less anxiety for the ships, Cs.— With ne, lest, that: sed vereor, ne videatur oratio mea, etc.: ne Divitiaci animum offenderet verebatur, Cs.: vereor ne cui plus credas, etc., H.: si... vereor ne barbarorum rex fuerit (Romulus), I suspect that.—With ne... non: intellexi te vereri ne superiores (litterae) mihi redditae non essent. —After a negat. expressed or implied (instead of ut): non vereor ne hoc officium meum P. Servilio non probem: non vereor, ne non scribendo te expleam.—With ut, that not: vereris ut possis contendere?: qui vereri videntur ut habeam satis praesidi.—Poet.: ut ferulā caedas meritum maiora subire Verbera non vereor (i. e. ne caedas), H.—To await with fear, fear, dread: heri semper lenitas Verebar quorsum evaderet, T.: Pomptinum quod scribis in urbem introisse, vereor, quid sit, am apprehensive what it may mean: de quā (Carthagine) vereri.* * *vereri, veritus sum V DEPrevere, respect; fear; dread -
17 pavidus
păvĭdus, a, um, adj. [paveo], trembling, quaking, fearful, terrified, alarmed, timid, timorous (perhaps not in Cic.).I.Lit.:(β).timida atque pavida,
Plaut. Curc. 5, 2, 49; Lucr. 5, 973:castris se pavidus tenebat,
Liv. 3, 26:matres,
Verg. A. 2, 489:miles,
Tac. A. 2, 23:pavidus semper atque anxius,
Suet. Dom. 4:lepus,
Hor. Epod. 2, 35:aves,
Ov. F. 1, 400:pavida ex somno mulier,
startled out of her sleep, Liv. 1, 58, 3:ad omnes suspiciones pavidus,
Tac. H. 2, 68:oppidani pavidi, ne jam facta in urbem via esset, fossam ducere instituunt,
Liv. 37, 7, 7.— Comp.: quos pavidiores accepimus, Plin. 11, 37, 54, § 144.— Sup.:intra mens pavidissima,
Sen. Ira, 1, 16, 27; Sil. 10, 65.—With gen.:(γ).nandi pavidus,
Tac. H. 4, 14:offensionum non pavidus,
id. A. 4, 38:maris,
Luc. 8, 811:lucis,
Sen. Herc. Fur. 293:leti,
id. ib. 1076.—With inf. ( poet.):b. II.Carthalo non pavidus fetas mulcere leaenas,
Sil. 1, 406.—Transf.A.Accompanied with fear or anxiety, anxious, disturbed:B.pavidum murmur,
Luc. 5, 255:furtum,
id. 2, 168:fuga,
Sil. 13, 133:quies pavida imaginibus,
Suet. Calig. 50. —That produces fear, fearful, terrible, dreadful:metus,
Ov. F. 1, 16:lucus,
Stat. Th. 5, 567.— Adv.: păvĭdē, with fear, fearfully, timorously (rare):timefactae religiones effugiunt animo pavide,
Lucr. 2, 45:fugere,
Liv. 5, 39:dicere,
Quint. 11, 3, 49. -
18 religio
rĕlĭgĭo (in poetry also rellĭgĭo, to lengthen the first syllable), ōnis, f. [Concerning the etymology of this word, various opinions were prevalent among the ancients. Cicero (N. D. 2, 28, 72) derives it from relĕgere, an etymology favored by the verse cited ap. Gell. 4, 9, 1, religentem esse oportet, religiosum nefas; whereas Servius (ad Verg. A. 8, 349), Lactantius (4, 28), Augustine (Retract. 1, 13), al., assume religare as the primitive, and for this derivation Lactantius cites the expression of Lucretius (1, 931; 4, 7): religionum nodis animos exsolvere. Modern etymologists mostly agree with this latter view, assuming as root lig, to bind, whence also lic-tor, lex, and ligare; hence, religio sometimes means the same as obligatio; v. Corss. Aussprache, 1, 444 sq.; cf. Munro ad Lucr. 1, 109.]I.Reverence for God ( the gods), the fear of God, connected with a careful pondering of divine things; piety, religion, both pure inward piety and that which is manifested in religious rites and ceremonies;II.hence the rites and ceremonies, as well as the entire system of religion and worship, the res divinae or sacrae, were frequently called religio or religiones (cf. our use of the word religion): qui omnia, quae ad cultum deorum pertinerent, diligenter retractarent et tamquam relegerent, sunt dicti religiosi ex relegendo, ut elegantes ex elegendo, tamquam a diligendo diligentes, ex intellegendo intellegentes: his enim in verbis omnibus inest vis legendi eadem, quae in religioso,
Cic. N. D. 2, 28, 72:religione id est cultu deorum,
id. ib. 2, 3, 8:religio est, quae superioris cujusdam naturae (quam divinam vocant) curam caerimoniamque affert,
id. Inv. 2, 53, 161:(Pompilius) animos ardentes consuetudine et cupiditate bellandi religionum caeremoniis mitigavit, etc.,
id. Rep. 2, 14, 26;with which cf.: illa diuturna pax Numae mater huic urbi juris et religionis fuit,
id. ib. 5, 2, 3:de auguriis, responsis, religione denique omni,
Quint. 12, 2, 21:unde enim pietas? aut a quibus religio?
Cic. Rep. 1, 2, 2; cf. id. Leg. 2, 11, 26:aliquem a pietate, religione deducere,
id. Verr. 2, 4, 6, § 12:horum sententiae omnium non modo superstitionem tollunt, in quā inest timor inanis deorum, sed etiam religionem, quae deorum cultu pio continetur, etc.,
id. N. D. 1, 42, 117:quis enim istas (Democriti) imagines... aut cultu aut religione dignas judicare?
id. ib. 1, 43, 121; cf.:cum animus cultum deorum et puram religionem susceperit,
id. Leg. 1, 23, 60:sacra Cereris summa majores nostri religione confici caerimoniaque voluerunt,
id. Balb. 24, 55; cf. id. Leg. 2, 22, 55:in quibus erant omnia, quae sceleri propiora sunt quam religioni,
id. Verr. 2, 4, 50, § 112:nec vero superstitione tollenda religio tollitur,
id. Div. 2, 72, 148; cf. id. Part. 23, 31:medemini religioni sociorum, judices, conservate vestram. Neque enim haec externa vobis est religio (sc. Cereris) neque aliena, etc.,
id. Verr. 2, 4, 51, § 114:istorum religio sacrorum,
id. Fl. 28, 69; id. Verr. 2, 4, 6, § 12; cf. id. ib. 2, 4, 8, §18: religio deorum immortalium,
id. Lael. 25, 96; cf.:per deos immortales! eos ipsos, de quorum religione jam diu dicimus,
id. Verr. 2, 4, 47, § 105:religio divum,
Lucr. 6, 1276:mira quaedam totā Siciliā privatim ac publice religio est Cereris Hennensis... quantam esse religionem convenit eorum, apud quos eam (Cererem) natam esse constat?... tanta erit enim auctoritas illius religionis, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 4, 49, § 107; cf. id. ib. 2, 4, 45, §99: qui (Mercurius) apud eos summā religione coleretur,
id. ib. 2, 4, 39, § 84; cf. id. ib. 2, 4, 39, § 85;2, 4, 44, § 96: (simulacrum Dianae) translatum Carthaginem locum tantum hominesque mutarat: religionem quidem pristinam conservabat,
id. ib. 2, 4, 33, § 72; cf., of the same,
id. ib. 2, 4, 35, §78: fanum Junonis tantā religione semper fuit, ut... semper inviolatum sanctumque fuit,
enjoyed such honor, was held in such reverence, id. ib. 2, 4, 46, § 103;2, 4, 58, § 129: hac (panacea) evulsā scrobem repleri vario genere frugum religio est,
is a religious custom, Plin. 25, 4, 11, § 30; cf.:et obrui tales religio est,
id. 30, 5, 14, § 42:hi (barbari) ignari totius negotii ac religionis,
of religious belief, of religion, Cic. Verr. 2, 4, 35, § 77; cf.:venit mihi fani, loci, religionis illius in mentem,
id. ib. 2, 4, 50, §110: de religione queri,
id. ib. 2, 4, 51, § 113.—In late and eccl. Lat., a religious ordinance, ceremony, rite:quae est ista religio?
Vulg. Exod. 12, 26:ista est religio victimae,
id. Num. 19, 2.—In plur.:expertes religionum omnium,
Cic. N. D. 1, 42, 119:qui in bello religionum et consuetudinis jura continent,
id. Verr. 2, 4, 55, § 122; cf.:a quibus (rebus) etiam oculos cohibere te religionum jura cogebant,
id. ib. 2, 4, 45, §101: religiones expiare,
id. Mil. 27, 73:ceterae (nationes) pro religionibus suis bella suscipiunt, istae contra omnium religiones,
id. Font. 9, 30: Druides religiones interpretantur, religious matters, religion, Caes. B. G. 6, 13:scientia morum ac religionum ejus rei publicae,
Quint. 12, 3, 1:civitas religionibus dedita,
Plin. Pan. 74, 5:liberum a religionibus matutinum,
Col. 6, 2, 3.Transf.A.Subject., conscientiousness, scrupulousness arising from religion, religious scruples, scruples of conscience, religious awe, etc. (cf. sanctimonia):b.refrenatus religione,
Lucr. 5, 1114:oppressa gravi sub religione vita,
id. 1, 64:sese cum summā religione, tum summo metu legum et judiciorum teneri,
Cic. Verr. 2, 4, 34, § 75; cf.:ut eam non metus, non religio contineret,
id. ib. 2, 4, 45, §101: memini perturbari exercitum nostrum religione et metu, quod serenā nocte subito candens et plena luna defecisset,
id. Rep. 1, 15, 23:tantā religione obstricta tota provincia est, tanta superstitio ex istius facto mentes omnium Siculorum occupavit, ut, etc.,
id. Verr. 2, 4, 51, § 113; cf.:obstrinxisti religione populum Romanum,
id. Phil. 2, 33, 83:recitatis litteris oblata religio Cornuto est, etc.,
id. Fam. 10, 12, 3:ad oblatam aliquam religionem,
id. Agr. 1, 2, 5:non recordabantur, quam parvulae saepe causae vel falsae suspicionis vel terroris repentini vel objectae religionis magna detrimenta intulissent,
Caes. B. C. 3, 72:obicere religionem,
Plaut. Merc. 5, 2, 40; cf.:inicere religionem alicui,
Cic. Caecin. 33, 97:vide ne quid Catulus attulerit religionis,
id. de Or. 2, 90, 367:Gracchus cum rem illam in religionem populo venisse sentiret, ad senatum retulit,
id. N. D. 2, 4, 10:nec eam rem habuit religioni,
id. Div. 1, 35, 77:ut quae religio C. Mario non fuerat, quo minus C. Glauciam praetorem occideret, eā nos religione in privato P. Lentulo puniendo liberaremur,
id. Cat. 3, 6, 15:tunc quoque, ne confestim bellum indiceretur, religio obstitit,
Liv. 4, 30:cum ibi quoque religio obstaret, ne, etc... augures consulti eam religionem eximere,
id. 4, 31:cum plenā religione civitas esset,
id. 7, 28; 21, 62:nihil esse mihi, religio'st dicere,
Ter. Heaut. 2, 1, 16; cf.:ut velut numine aliquo defensa castra oppugnare iterum, religio fuerit,
Liv. 2, 62; 6, 27:rivos deducere nulla Religio vetuit (with fas et jura sinunt),
Verg. G. 1, 270:nulla mihi Religio est,
Hor. S. 1, 9, 71:nullā religione, ut scelus tegat, posse constrin gi,
Curt. 6, 7, 7:quosdam religio ceperit ulterius quicquam eo die conandi,
Liv. 28, 15; cf.:movendi inde thesauros incussa erat religio,
id. 29, 18:religio fuit, denegare nolui,
Plaut. Curc. 2, 3, 71.—In plur.: non demunt animis curas ac religiones Persarum montes, Varr. ap. Non. 379, 11:artis Religionum animum nodis exsolvere,
Lucr. 1, 932; 4, 7:religionibus atque minis obsistere vatum,
id. 1, 109:plerique novas sibi ex loco religiones fingunt,
Caes. B. G. 6, 37:natio est omnis Gallorum admodum dedita religionibus,
id. ib. 6, 16:religionibus impediri,
id. ib. 5, 6; Auct. B. Alex. 74; Phaedr. 4, 10, 4:plenis religionum animis, prodigia insuper nunciata,
Liv. 41, 16:nullus locus non religionum deorumque est plenus,
id. 5, 52, 2:pontifices flaminesque neglegentiores publicarum religionum esse,
id. 5, 52, 5.—Meton. ( effect. pro causā), a religious offence, giving rise to scruples of conscience:c.ut si profectus non esset, nullā tamen mendacii religione obstrictus videretur,
Caes. B. C. 1, 11:liberaret religione templum,
Liv. 45, 5:se domumque religione exsolvere,
id. 5, 23.—In plur.:inexpiabiles religiones in rem publicam inducere,
Cic. Phil. 1, 6, 13.—In partic.: religio jurisjurandi, or absol., scrupulousness in the fulfilment of an oath, the obligation of an oath, plighted faith:2.religione jurisjurandi ac metu deorum in testimoniis dicendis commoveri,
Cic. Font. 9, 20; so,jurisjurandi,
Caes. B. C. 1, 76 fin.; 3, 28; cf.:nec Achaeos religione obstringerent,
Liv. 39, 37; Just. 1, 9, 18; 18, 6, 11. — Absol., Caes. B. C. 2, 32:nocturna proelia esse vitanda, quod perterritus miles in civili dissensione timori magis quam religioni consulere consuerit,
id. ib. 1, 67:religionem servare,
Nep. Ages. 2, 5.—In gen., a strict scrupulousness, anxiety, punctiliousness, conscientiousness, exactness, etc.: Atheniensium semper fuit prudens sincerumque judicium, nihil ut possent nisi incorruptum audire et elegans. Eorum religioni cum serviret orator, nullum verbum insolens, [p. 1557] nullum odiosum ponere audebat, Cic. Or. 8, 25; cf. id. ib. 11, 36; id. Brut. 82, 283:B.fide et religione vitae defendi,
id. Deiot. 6, 16; cf.:propter fidem et religionem judicis,
id. Rosc. Com. 15, 45; and:testimoniorum religionem et fidem,
id. Fl. 4, 9:homo sine ullā religione ac fide,
Nep. Chabr. 8, 2:sin est in me ratio rei publicae, religio privati officii, etc.,
Cic. Sull. 3, 10; so,officii,
id. Verr. 2, 3, 1, § 2:religio in consilio dando,
id. Fam. 11, 29, 1:alicujus facta ad antiquae religionis rationem exquirere,
id. Verr. 2, 4, 5, § 10; so,antiqua,
id. Caecin. 10, 28:nefas est religionem decipi judicantis,
Amm. 30, 4, 10.—In plur.:judicum religiones,
Cic. de Or. 1, 8, 31.—Object.1.Abstr., the holiness, sacredness, sanctity inhering in any religious object (a deity, temple, utensils, etc.; cf.2.sanctitas): quae (fortissimorum civium mentes) mihi videntur ex hominum vitā ad deorum religionem et sanctimoniam demigrasse,
Cic. Rab. Perd. 10, 30:propter singularem ejus fani religionem,
id. Verr. 2, 4, 44, § 96:in sacerdotibus tanta offusa oculis animoque religio,
Liv. 2, 40, 3; so,fani,
Cic. Verr. 2, 4, 50, § 110; id. Inv. 2, 1, 1:sacrarii,
id. Verr. 2, 4, 3, § 5:templorum,
Tac. H. 1, 40:signi,
Cic. Verr. 2, 4, 57, § 127:jam tum religio pavidos terrebat agrestes Dira loci,
Verg. A. 8, 349.—Concr., an object of religious veneration, a sacred place or thing:(β).uno tempore Agrigentini beneficium Africani (sc. signum Apollinis), religionem domesticam, ornamentum urbis, etc.... requirebant,
Cic. Verr. 2, 4, 43, § 93; cf.:religionem restituere,
id. ib. 2, 4, 36, §80: sacrorum omnium et religionum hostis praedoque,
id. ib.; cf.:praedo religionum,
id. ib. 2, 4, 43, §95: quem tibi deum tantis eorum religionibus violatis auxilio futurum putas?
id. ib. 2, 4, 35, § 78; cf.:est sceleris, quod religiones maximas violavit,
id. ib. 2, 4, 41, § 88.— Poet.:quae religio aut quae machina belli, of the Trojan horse,
Verg. A. 2, 151.—A system of religious belief, a religion (late Lat.):Christiana,
Christianity, Eutr. 10, 16 fin.; Leo M. Serm. 66, 2 init.:Christianam religionem absolutam et simplicem anili superstitione confundens,
Amm. 21, 16, 18; Lact. 5, 2, 8. -
19 relligio
rĕlĭgĭo (in poetry also rellĭgĭo, to lengthen the first syllable), ōnis, f. [Concerning the etymology of this word, various opinions were prevalent among the ancients. Cicero (N. D. 2, 28, 72) derives it from relĕgere, an etymology favored by the verse cited ap. Gell. 4, 9, 1, religentem esse oportet, religiosum nefas; whereas Servius (ad Verg. A. 8, 349), Lactantius (4, 28), Augustine (Retract. 1, 13), al., assume religare as the primitive, and for this derivation Lactantius cites the expression of Lucretius (1, 931; 4, 7): religionum nodis animos exsolvere. Modern etymologists mostly agree with this latter view, assuming as root lig, to bind, whence also lic-tor, lex, and ligare; hence, religio sometimes means the same as obligatio; v. Corss. Aussprache, 1, 444 sq.; cf. Munro ad Lucr. 1, 109.]I.Reverence for God ( the gods), the fear of God, connected with a careful pondering of divine things; piety, religion, both pure inward piety and that which is manifested in religious rites and ceremonies;II.hence the rites and ceremonies, as well as the entire system of religion and worship, the res divinae or sacrae, were frequently called religio or religiones (cf. our use of the word religion): qui omnia, quae ad cultum deorum pertinerent, diligenter retractarent et tamquam relegerent, sunt dicti religiosi ex relegendo, ut elegantes ex elegendo, tamquam a diligendo diligentes, ex intellegendo intellegentes: his enim in verbis omnibus inest vis legendi eadem, quae in religioso,
Cic. N. D. 2, 28, 72:religione id est cultu deorum,
id. ib. 2, 3, 8:religio est, quae superioris cujusdam naturae (quam divinam vocant) curam caerimoniamque affert,
id. Inv. 2, 53, 161:(Pompilius) animos ardentes consuetudine et cupiditate bellandi religionum caeremoniis mitigavit, etc.,
id. Rep. 2, 14, 26;with which cf.: illa diuturna pax Numae mater huic urbi juris et religionis fuit,
id. ib. 5, 2, 3:de auguriis, responsis, religione denique omni,
Quint. 12, 2, 21:unde enim pietas? aut a quibus religio?
Cic. Rep. 1, 2, 2; cf. id. Leg. 2, 11, 26:aliquem a pietate, religione deducere,
id. Verr. 2, 4, 6, § 12:horum sententiae omnium non modo superstitionem tollunt, in quā inest timor inanis deorum, sed etiam religionem, quae deorum cultu pio continetur, etc.,
id. N. D. 1, 42, 117:quis enim istas (Democriti) imagines... aut cultu aut religione dignas judicare?
id. ib. 1, 43, 121; cf.:cum animus cultum deorum et puram religionem susceperit,
id. Leg. 1, 23, 60:sacra Cereris summa majores nostri religione confici caerimoniaque voluerunt,
id. Balb. 24, 55; cf. id. Leg. 2, 22, 55:in quibus erant omnia, quae sceleri propiora sunt quam religioni,
id. Verr. 2, 4, 50, § 112:nec vero superstitione tollenda religio tollitur,
id. Div. 2, 72, 148; cf. id. Part. 23, 31:medemini religioni sociorum, judices, conservate vestram. Neque enim haec externa vobis est religio (sc. Cereris) neque aliena, etc.,
id. Verr. 2, 4, 51, § 114:istorum religio sacrorum,
id. Fl. 28, 69; id. Verr. 2, 4, 6, § 12; cf. id. ib. 2, 4, 8, §18: religio deorum immortalium,
id. Lael. 25, 96; cf.:per deos immortales! eos ipsos, de quorum religione jam diu dicimus,
id. Verr. 2, 4, 47, § 105:religio divum,
Lucr. 6, 1276:mira quaedam totā Siciliā privatim ac publice religio est Cereris Hennensis... quantam esse religionem convenit eorum, apud quos eam (Cererem) natam esse constat?... tanta erit enim auctoritas illius religionis, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 4, 49, § 107; cf. id. ib. 2, 4, 45, §99: qui (Mercurius) apud eos summā religione coleretur,
id. ib. 2, 4, 39, § 84; cf. id. ib. 2, 4, 39, § 85;2, 4, 44, § 96: (simulacrum Dianae) translatum Carthaginem locum tantum hominesque mutarat: religionem quidem pristinam conservabat,
id. ib. 2, 4, 33, § 72; cf., of the same,
id. ib. 2, 4, 35, §78: fanum Junonis tantā religione semper fuit, ut... semper inviolatum sanctumque fuit,
enjoyed such honor, was held in such reverence, id. ib. 2, 4, 46, § 103;2, 4, 58, § 129: hac (panacea) evulsā scrobem repleri vario genere frugum religio est,
is a religious custom, Plin. 25, 4, 11, § 30; cf.:et obrui tales religio est,
id. 30, 5, 14, § 42:hi (barbari) ignari totius negotii ac religionis,
of religious belief, of religion, Cic. Verr. 2, 4, 35, § 77; cf.:venit mihi fani, loci, religionis illius in mentem,
id. ib. 2, 4, 50, §110: de religione queri,
id. ib. 2, 4, 51, § 113.—In late and eccl. Lat., a religious ordinance, ceremony, rite:quae est ista religio?
Vulg. Exod. 12, 26:ista est religio victimae,
id. Num. 19, 2.—In plur.:expertes religionum omnium,
Cic. N. D. 1, 42, 119:qui in bello religionum et consuetudinis jura continent,
id. Verr. 2, 4, 55, § 122; cf.:a quibus (rebus) etiam oculos cohibere te religionum jura cogebant,
id. ib. 2, 4, 45, §101: religiones expiare,
id. Mil. 27, 73:ceterae (nationes) pro religionibus suis bella suscipiunt, istae contra omnium religiones,
id. Font. 9, 30: Druides religiones interpretantur, religious matters, religion, Caes. B. G. 6, 13:scientia morum ac religionum ejus rei publicae,
Quint. 12, 3, 1:civitas religionibus dedita,
Plin. Pan. 74, 5:liberum a religionibus matutinum,
Col. 6, 2, 3.Transf.A.Subject., conscientiousness, scrupulousness arising from religion, religious scruples, scruples of conscience, religious awe, etc. (cf. sanctimonia):b.refrenatus religione,
Lucr. 5, 1114:oppressa gravi sub religione vita,
id. 1, 64:sese cum summā religione, tum summo metu legum et judiciorum teneri,
Cic. Verr. 2, 4, 34, § 75; cf.:ut eam non metus, non religio contineret,
id. ib. 2, 4, 45, §101: memini perturbari exercitum nostrum religione et metu, quod serenā nocte subito candens et plena luna defecisset,
id. Rep. 1, 15, 23:tantā religione obstricta tota provincia est, tanta superstitio ex istius facto mentes omnium Siculorum occupavit, ut, etc.,
id. Verr. 2, 4, 51, § 113; cf.:obstrinxisti religione populum Romanum,
id. Phil. 2, 33, 83:recitatis litteris oblata religio Cornuto est, etc.,
id. Fam. 10, 12, 3:ad oblatam aliquam religionem,
id. Agr. 1, 2, 5:non recordabantur, quam parvulae saepe causae vel falsae suspicionis vel terroris repentini vel objectae religionis magna detrimenta intulissent,
Caes. B. C. 3, 72:obicere religionem,
Plaut. Merc. 5, 2, 40; cf.:inicere religionem alicui,
Cic. Caecin. 33, 97:vide ne quid Catulus attulerit religionis,
id. de Or. 2, 90, 367:Gracchus cum rem illam in religionem populo venisse sentiret, ad senatum retulit,
id. N. D. 2, 4, 10:nec eam rem habuit religioni,
id. Div. 1, 35, 77:ut quae religio C. Mario non fuerat, quo minus C. Glauciam praetorem occideret, eā nos religione in privato P. Lentulo puniendo liberaremur,
id. Cat. 3, 6, 15:tunc quoque, ne confestim bellum indiceretur, religio obstitit,
Liv. 4, 30:cum ibi quoque religio obstaret, ne, etc... augures consulti eam religionem eximere,
id. 4, 31:cum plenā religione civitas esset,
id. 7, 28; 21, 62:nihil esse mihi, religio'st dicere,
Ter. Heaut. 2, 1, 16; cf.:ut velut numine aliquo defensa castra oppugnare iterum, religio fuerit,
Liv. 2, 62; 6, 27:rivos deducere nulla Religio vetuit (with fas et jura sinunt),
Verg. G. 1, 270:nulla mihi Religio est,
Hor. S. 1, 9, 71:nullā religione, ut scelus tegat, posse constrin gi,
Curt. 6, 7, 7:quosdam religio ceperit ulterius quicquam eo die conandi,
Liv. 28, 15; cf.:movendi inde thesauros incussa erat religio,
id. 29, 18:religio fuit, denegare nolui,
Plaut. Curc. 2, 3, 71.—In plur.: non demunt animis curas ac religiones Persarum montes, Varr. ap. Non. 379, 11:artis Religionum animum nodis exsolvere,
Lucr. 1, 932; 4, 7:religionibus atque minis obsistere vatum,
id. 1, 109:plerique novas sibi ex loco religiones fingunt,
Caes. B. G. 6, 37:natio est omnis Gallorum admodum dedita religionibus,
id. ib. 6, 16:religionibus impediri,
id. ib. 5, 6; Auct. B. Alex. 74; Phaedr. 4, 10, 4:plenis religionum animis, prodigia insuper nunciata,
Liv. 41, 16:nullus locus non religionum deorumque est plenus,
id. 5, 52, 2:pontifices flaminesque neglegentiores publicarum religionum esse,
id. 5, 52, 5.—Meton. ( effect. pro causā), a religious offence, giving rise to scruples of conscience:c.ut si profectus non esset, nullā tamen mendacii religione obstrictus videretur,
Caes. B. C. 1, 11:liberaret religione templum,
Liv. 45, 5:se domumque religione exsolvere,
id. 5, 23.—In plur.:inexpiabiles religiones in rem publicam inducere,
Cic. Phil. 1, 6, 13.—In partic.: religio jurisjurandi, or absol., scrupulousness in the fulfilment of an oath, the obligation of an oath, plighted faith:2.religione jurisjurandi ac metu deorum in testimoniis dicendis commoveri,
Cic. Font. 9, 20; so,jurisjurandi,
Caes. B. C. 1, 76 fin.; 3, 28; cf.:nec Achaeos religione obstringerent,
Liv. 39, 37; Just. 1, 9, 18; 18, 6, 11. — Absol., Caes. B. C. 2, 32:nocturna proelia esse vitanda, quod perterritus miles in civili dissensione timori magis quam religioni consulere consuerit,
id. ib. 1, 67:religionem servare,
Nep. Ages. 2, 5.—In gen., a strict scrupulousness, anxiety, punctiliousness, conscientiousness, exactness, etc.: Atheniensium semper fuit prudens sincerumque judicium, nihil ut possent nisi incorruptum audire et elegans. Eorum religioni cum serviret orator, nullum verbum insolens, [p. 1557] nullum odiosum ponere audebat, Cic. Or. 8, 25; cf. id. ib. 11, 36; id. Brut. 82, 283:B.fide et religione vitae defendi,
id. Deiot. 6, 16; cf.:propter fidem et religionem judicis,
id. Rosc. Com. 15, 45; and:testimoniorum religionem et fidem,
id. Fl. 4, 9:homo sine ullā religione ac fide,
Nep. Chabr. 8, 2:sin est in me ratio rei publicae, religio privati officii, etc.,
Cic. Sull. 3, 10; so,officii,
id. Verr. 2, 3, 1, § 2:religio in consilio dando,
id. Fam. 11, 29, 1:alicujus facta ad antiquae religionis rationem exquirere,
id. Verr. 2, 4, 5, § 10; so,antiqua,
id. Caecin. 10, 28:nefas est religionem decipi judicantis,
Amm. 30, 4, 10.—In plur.:judicum religiones,
Cic. de Or. 1, 8, 31.—Object.1.Abstr., the holiness, sacredness, sanctity inhering in any religious object (a deity, temple, utensils, etc.; cf.2.sanctitas): quae (fortissimorum civium mentes) mihi videntur ex hominum vitā ad deorum religionem et sanctimoniam demigrasse,
Cic. Rab. Perd. 10, 30:propter singularem ejus fani religionem,
id. Verr. 2, 4, 44, § 96:in sacerdotibus tanta offusa oculis animoque religio,
Liv. 2, 40, 3; so,fani,
Cic. Verr. 2, 4, 50, § 110; id. Inv. 2, 1, 1:sacrarii,
id. Verr. 2, 4, 3, § 5:templorum,
Tac. H. 1, 40:signi,
Cic. Verr. 2, 4, 57, § 127:jam tum religio pavidos terrebat agrestes Dira loci,
Verg. A. 8, 349.—Concr., an object of religious veneration, a sacred place or thing:(β).uno tempore Agrigentini beneficium Africani (sc. signum Apollinis), religionem domesticam, ornamentum urbis, etc.... requirebant,
Cic. Verr. 2, 4, 43, § 93; cf.:religionem restituere,
id. ib. 2, 4, 36, §80: sacrorum omnium et religionum hostis praedoque,
id. ib.; cf.:praedo religionum,
id. ib. 2, 4, 43, §95: quem tibi deum tantis eorum religionibus violatis auxilio futurum putas?
id. ib. 2, 4, 35, § 78; cf.:est sceleris, quod religiones maximas violavit,
id. ib. 2, 4, 41, § 88.— Poet.:quae religio aut quae machina belli, of the Trojan horse,
Verg. A. 2, 151.—A system of religious belief, a religion (late Lat.):Christiana,
Christianity, Eutr. 10, 16 fin.; Leo M. Serm. 66, 2 init.:Christianam religionem absolutam et simplicem anili superstitione confundens,
Amm. 21, 16, 18; Lact. 5, 2, 8. -
20 carpo
carpo, psi, ptum, 3 [cf.: rapio, harpazô, karpos; Engl. grab, grip, grasp].I.Lit., of plants, flowers, fruits, etc., to pick, pluck, pluck off, cull, crop, gather (class.; in prose and poetry, esp. in the latter very freq.; syn. decerpere).A.In gen.:B.(flos) tenui carptus ungui,
Cat. 62, 43; Hor. C. 3, 27, 44; Ov. M. 9, 342:ab arbore flores,
id. ib. 9, 380; cf.infra, II.: rosam, poma,
Verg. G. 4, 134:violas et papavera,
id. E. 2, 47:violas, lilia,
Ov. M. 5, 392:frondes uncis manibus,
id. G. 2, 366:plenis pomaria ramis,
Ov. H. 4, 29:vindemiam de palmite,
Verg. G. 2, 90:fructus,
id. ib. 2, 501:frumenta manu,
id. ib. 3, 176.—Esp.1.Of animals, to take something as nourishment (cf. Burm. ad Phaedr. 1, 28, 4); first, of nourishment from plants, to crop, pluck off, browse, graze on, etc. (syn. depascere); also of flesh, to eat, devour (rare):2.alia (animalia) sugunt, alia carpunt, alia vorant, alia mandunt,
Cic. N. D. 2, 47, 122:carpunt gramen equi,
Verg. A. 9, 353; id. G. 2, 201; Ov. M. 1, 299:herbam,
Verg. G. 3, 296; 3, 465; Ov. M. 13, 927:pabula,
id. ib. 4, 217; id. F. 4, 750:alimenta,
id. M. 15, 478:apes carpunt ex oleā arbore ceram, e fico mel, etc.,
gather, Varr. R. R. 3, 16, 24 sq.; cf.:apis carpens thyma,
Hor. C. 4, 2, 29.— Poet.:Invidia (personif. envy) summa cacumina carpit,
Ov. M. 2, 792:nec carpsere jecur volucres,
id. ib. 10, 43; cf. Phaedr. 1, 28, 4.—Sometimes transf., of men:prandium,
Ter. Ad. 4, 2, 52:carpe cibos digitis,
Ov. A. A. 3, 755: pisces, pulles, Mart. 3, 13, 1.—Also, to carve; hence the pun in Petr. 36 fin. —Poet., of other things, to tear off, tear away:II.summas carpens media inter cornua saetas,
Verg. A. 6, 245.—Of wool, to pluck; hence, poet., to spin:vellera,
Verg. G. 4, 335:pensa,
id. ib. 1, 390; Prop. 3 (4), 6, 16; Hor. C. 3, 27, 64:lana carpta,
carded, Cels. 6, 6, 1 (hence, facete: stolidum pecus, to pluck, i. e. to fleece rich lovers, Prop. 2 (3), 16, 8; Ov. A. A. 1, 420):ex collo furtim coronas,
to pull off, Hor. S. 2, 3, 256:crinem genasque,
to tear, rend, lacerate, Val. Fl. 8, 7;so acc. to Servius's inaccurate account, in a fragment of the Twelve Tables: mulier faciem ne carpito,
Serv. ad Verg. A. 12, 606 (instead of the real words: MVLIERES. GENAS. NE. RADVNTO.; cf.Dirks. Fragm. XII. Tab. p. 668): artus in parva frusta,
Sen. Thyest. 1061.—Trop.A.(Acc. to I. A.) To pluck, snatch, etc.:B.ut omni ex genere orationem aucuper, et omnes undique flosculos carpam atque delibem,
Cic. Sest. 56, 119; id. de Or. 1, 42, 191:atque in legendo carpsi exinde quaedam,
Gell. 9, 4, 5: oscula, to pluck, as it were, from the lips, to snatch, Prop. 1, 20, 27; Ov. H. 11, 117 Loers. N. cr.; id. M. 4, 358; Phaedr. 3, 8, 12 al.:basia,
Mart. 5, 46, 1:gaudia,
Ov. A. A. 3, 661:dulcia,
Pers. 5, 151:regni commoda carpe mei,
Ov. F. 3, 622:fugitivaque gaudia carpe,
and snatch pleasures as they fly, Mart. 7, 47, 11:delicias,
Prop. 2 (3), 34, 74.—Esp.1.(Acc. to I. B. 1.) In a good sense, to enjoy, use, make use of (mostly poet.;b.syn.: fruor, capio): breve ver et primos carpere flores,
Ov. M. 10, 85 (cf.:flore aetatis frui,
Liv. 21, 3, 4):illa mihi sedes, illic mea carpitur aetas,
spent, lived, passed, Cat. 68, 35:diem,
Hor. C. 1, 11, 8:honores virtutis,
Val. Fl. 1, 177:auras vitales,
Verg. A. 1, 388; cf. Sil. 3, 712:sub dio somnos,
Verg. G. 3, 435:quietem,
id. A. 7, 414:soporem,
id. ib. 4, 522:noctes securas,
Val. Fl. 5, 48; a poet. circumlocution for vivere, degere, etc.—In a bad sense.(α).To gnaw at or tear character or reputation, to carp at, slander, calumniate, revile:(β).more hominum invident, in conviviis rodunt, in circulis vellicant: non illo inimico, sed hoc maledico dente carpunt,
Cic. Balb. 26, 57:nam is carpebatur a Bibulo, Curione, Favonio,
id. ad Q. Fr. 2, 3, 2:Paulum obtrectatio carpsit,
Liv. 45, 35, 5:imperatorem,
id. 44, 38, 2:quae non desierunt carpere maligni,
Quint. 11, 1, 24:maligno sermone,
Suet. Aug. 27:obliquis orationibus,
id. Dom. 2:nonnihil vocibus,
Caes. B. G. 3, 17:aliquem sermonibus,
Liv. 7, 12, 12:sinistris sermonibus,
Plin. Ep. 1, 9, 5:Ciceronem in his,
Quint. 9, 4, 64:te ficto quaestu,
Cat. 62, 36 and 37:et detorquere recte facta,
Plin. Ep. 1, 8, 6:famam vitamque,
id. Pan. 53, 4; Suet. Calig. 34.—To rob of strength, to weaken, enfeeble, wear away, consume; or poet., with the idea extended (cf. absumo), to consume completely, to destroy:(γ).vires,
Verg. G. 3, 215; Liv. 9, 27, 6:quid si carpere singula (jura) et extorquere... patiemini,
id. 34, 3, 2;esp. of in ward care, anxiety, longing, etc.: at regina, gravi jamdudum saucia curā, Volnus alit venis et caeco carpitur igni,
Verg. A. 4, 2; Ov. M. 3, 490; 10, 370:solane perpetua maerens carpere juventā?
Verg. A. 4, 32:curā carpitur ista mei,
Ov. A. A. 3, 680:aegra assiduo mens carpitur aestu,
Val. Fl. 3, 305; Lucr. 9, 744; Sil. 15, 1:invidia carpit et carpitur unā,
Ov. M. 2, 781; cf. Prop. 3 (4), 5, 3:non ego Tot tuos patiar labores carpere lividas Obliviones,
to wear away, Hor. C. 4, 9, 33; cf.: otia corpus alunt, animus quoque pascitur illis;Inmodicus contra carpit utrumque labor,
Ov. P. 1, 4, 21 sq.:aras etiam templaque demolitur et obscurat oblivio, neglegit carpitque posteritas,
Plin. Pan. 55, 9:totum potest excedere quod potest carpi,
Sen. N. Q. 2, 13, 2.—So,In milit. lang., to inflict injury upon an enemy (esp. by single, repeated attacks), to weaken, harass:2.agmen adversariorum,
Caes. B. C. 1, 63:hostes carpere multifariam vires Romanas,
Liv. 3, 5, 1; 22, 32, 2; 27, 46, 6; cf. id. 3, 61, 13 infra; Weissenb. ad Liv. 22, 16, 2; Tac. A. 12, 32; Luc. 4, 156:novissimum agmen,
Caes. B. C. 1, 78 fin.:novissimos,
Liv. 8, 38, 6:extrema agminis,
id. 6, 32, 11. —To separate a whole into single parts, to cut to pieces, divide (syn.: dividere, distribuere): neque semper utendum est perpetuitate, sed saepe carpenda membris minutioribus [p. 295] oratio est, Cic. de Or. 3, 49, 190:(α).in multas parvasque partes carpere exercitum,
Liv. 26, 38, 2:summam unius belli in multa proelia parvaque,
id. 3, 61, 13:Erymanthus... ab accolis rigantibus carpitur,
is drawn off into canals, Curt. 8, 9, 410. —With a reference to the meaningsupra:3.si erunt plures qui ob innocentem condemnandum pecuniam acceperint, tu non animadvertes in omnis, sed carpes ut velis, et paucos ex multis ad ignominiam sortiere?
distinguish, single out, Cic. Clu. 46, 129; cf.:in multorum peccato carpi paucos ad ignominiam,
id. ib. —Viam, iter, etc., or with definite local substantives, terram, mare, litora, etc., to go, tread upon, pass over, navigate, sail along or through, to take or pursue one ' s way (syn. ire):viam,
Verg. A. 6, 629; Hor. S. 2, 6, 93; Ov. M. 8, 208; 11, 139:iter,
Hor. S. 1, 5, 95; Ov. H. 18, 34; id. M. 2, 549; 10, 709:supremum iter = mori,
Hor. C. 2, 17, 12:gyrum,
to go in a circle, Verg. G. 3, 191:fugam,
to fly, Sil. 10, 62; cf.:prata fugā,
Verg. G. 3, 142:pede viam,
Ov. A. A. 2, 230:pede iter,
id. F. 3, 604:pedibus terras, pontum remis,
Prop. 1, 6, 33:pede campos,
Ov. Tr. 1, 10, 23:mare,
id. M. 11, 752:litora,
id. ib. 12, 196;15, 507: aëra alis,
id. ib. 4, 616; cf. Verg. G. 4, 311:aethera,
Ov. M. 8, 219:carpitur acclivis per muta silentia trames,
id. ib. 10, 53.
- 1
- 2
См. также в других словарях:
Anxiety disorder — Classification and external resources The Scream (Norwegian: Skrik) an Expressionist painting by Norwegian artist Edvard Munch ICD 10 … Wikipedia
Anxiety UK — (formerly the National Phobics Society[1]) is a UK national registered charity formed 30 years ago for those affected by anxiety disorders. It is a user led organisation, run by sufferers and ex sufferers of anxiety disorders. The NPS is the… … Wikipedia
anxiety — /ang zuy i tee/, n., pl. anxieties. 1. distress or uneasiness of mind caused by fear of danger or misfortune: He felt anxiety about the possible loss of his job. 2. earnest but tense desire; eagerness: He had a keen anxiety to succeed in his work … Universalium
anxiety — noun ADJECTIVE ▪ acute, considerable, deep, great ▪ chronic, constant, nagging ▪ free floating (esp. AmE) … Collocations dictionary
anxiety — Feelings of fear, dread, and uneasiness that may occur as a reaction to stress. A person with anxiety may sweat, feel restless and tense, and have a rapid heart beat. Extreme anxiety that happens often over time may be a sign of an anxiety… … English dictionary of cancer terms
Anxiety/Uncertainty Management — (AUM) is a theory developed by Dr. William B. Gudykunst in an attempt to define what makes up effective communication. Gudykunst’s research began in 1985 using existing theories as a starting point. Specifically, the existing research of… … Wikipedia
Anxiety — Anxiety and phobic thinking may be normal emotions, distinct clusters of symptoms ( syndromes *), or diseases in the sense of distinct illness entities. In psychoanalysis, anxiety is used as a theoretical term, the presumed unconscious… … Historical dictionary of Psychiatry
Anxiety and Phobias — Anxiety and phobic thinking may be normal emotions, distinct clusters of symptoms ( syndromes *), or diseases in the sense of distinct illness entities. In psychoanalysis, anxiety is used as a theoretical term, the presumed unconscious… … Historical dictionary of Psychiatry
Anxiety attack (band) — Anxiety Attack is a Kansas City based hardcore punk band. Formed in the winter of 2004 and featuring members of previous punk and hardcore bands New Morning Changing Weather, Olsen Terror, and J.B.K. Having played numerous shows in the area and… … Wikipedia
anxiety — [aŋ zī′ə tē] n. pl. anxieties [L anxietas < anxius, ANXIOUS] 1. a state of being uneasy, apprehensive, or worried about what may happen; concern about a possible future event 2. Psychiatry an abnormal state like this, characterized by a… … English World dictionary
Anxiety — Anx*i e*ty, n.; pl. {Anxieties}. [L. anxietas, fr. anxius: cf. F. anxi[ e]t[ e]. See {Anxious}.] 1. Concern or solicitude respecting some thing or event, future or uncertain, which disturbs the mind, and keeps it in a state of painful uneasiness … The Collaborative International Dictionary of English